Ah, nee, niet nog meer aftappen

Dit is geen verruiming van bestaande bevoegdheden, weet Danny Mekic'.

Deze week presenteerde de commissie-Dessens, die vorig jaar van de Tweede Kamer de opdracht kreeg om de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) te evalueren, haar onderzoeksrapport. In dat rapport stelt de commissie een ‘verruiming van de bevoegdheden’ van de AIVD en MIVD voor. Zo moet het gehele Nederlandse internet afgeluisterd en doorzocht kunnen worden.

De digitale ogen en oren van de diensten richten zich dan niet alleen op verdachten, maar op iedere (onschuldige) Nederlander.

Binnen de huidige Wiv, die stamt uit 2002, kunnen veiligheidsdiensten ongericht draadloos communicatie verzamelen en kunnen ze speuren naar dreigingen – in de praktijk vooral beperkte hoeveelheden radioverkeer en telefoongesprekken. Het bekabelde internet, dat in dat jaar door slechts een klein deel van de Nederlanders dagelijks werd gebruikt, mocht alleen in specifieke gevallen worden afgeluisterd.

Door beperkte tijd en geld moeten de diensten prioriteiten stellen en bestaan er natuurlijke checks and balances: van het massaal afluisteren en analyseren van privégesprekken van onschuldige burgers was door beperkingen van de techniek en wetgeving geen sprake.

Tien jaar later en een half miljard websites verder is bijna iedere Nederlander continu verbonden met het internet, dat ieder jaar met 50 tot 100 procent groeit in omvang.

Ook het gebruik is veranderd: we communiceren en interacteren aan de lopende band. Met bekenden en onbekenden.

Facebook is als eerste op de hoogte van onze liefdesperikelen en onze vakantiebestemmingen. Het laat ook zien wanneer we bekenden zien en waarover we met hen spreken. We wisselen politieke opvattingen uit, praten over geloof of atheïsme en delen na de Tweede Kamerverkiezingen in digitale privéberichten op welke politieke partij we hebben gestemd. We googelen tientallen keren per week op basis van onze meest oprechte en geheime gedachten en bestellen allerlei producten en diensten via internet.

Nooit eerder waren onze levens, gedachten en intimiteit zo digitaal.

Nu pleit de commissie-Dessens voor het ‘verruimen van bestaande bevoegdheden’ van de veiligheidsdiensten. Ze moeten de mogelijkheid krijgen om het gehele Nederlandse internet in de gaten te houden. Niet alleen berichten of internetverbindingen van verdachte Nederlanders, criminelen, potentiële terroristen, maar van iedereen. Niet alleen in risicogebieden of als er een dreiging geldt, maar altijd en overal. Niet langer beperkt door natuurlijke checks and balances, maar aangestuurd door supercomputers en speciale software zonder natuurlijke beperkingen, met indien gewenst een oneindig geheugen.

Nooit eerder waren de AIVD en MIVD zo machtig. Anders dan de commissie suggereert, is hun voorstel geen ‘verruiming van bestaande bevoegdheden’.

Het is de introductie van nieuwe bevoegdheden die massaler, ongerichter en grootschaliger zijn dan ooit tevoren.

    • Danny Mekić