Toekomst Duitsland in handen SPD

In Duitse zaaltjes verkoopt de SPD-top het regeerakkoord aan haar leden

Bordjes verwijzen naar de balzaal. „Ik denk niet dat we veel gaan dansen vanavond”, gromt een lid van de Duitse sociaal-democratische SPD tegen zijn vrouw. Ruim een uur voor het begin zit de zaal in het Hamburgse Curio-complex al vol met honderden partijleden. Ze willen van partijvoorzitter Sigmar Gabriel horen waarom ze ‘ja’ zouden stemmen voor het regeerakkoord, dat de partijtop vorige week sloot met de christen-democratische CDU/CSU. „Angela Merkel is niet een of andere Zwarte Weduwe, die in haar web zit te wachten tot ze de SPD kan opvreten”, zal Gabriel later zeggen.

De toekomst van partijvoorzitter Gabriel, van de partijtop, van Merkel, maar eigenlijk ook van Duitsland en dus van heel Europa: die hangt de komende tien dagen af van een 52-jarige, hoger opgeleide, blanke Duitse man. Want dat is het profiel van de gemiddelde SPD-Genosse, ofwel ‘kameraad’. Die mag zich uitspreken over de vraag of er voor Kerst een nieuwe Duitse regering komt, bestaande uit CDU/CSU en SPD. Gemiddelde leeftijd in de balzaal is vijftig jaar en ouder. De algemene stemming: chagrijnig.

Op dit moment belegt de partijtop overal in Duitsland conferenties om het regeerakkoord te verkopen. Nadat de SPD de verkiezingen van 22 september had verloren en een regering tussen CDU/CSU en SPD de enige optie bleek, hadden Gabriel en het partijbestuur besloten tot het ledenreferendum. Ten eerste omdat de statuten dat sinds de historische verkiezingsnederlaag in 2009, na de vorige coalitie met CDU/CSU, mogelijk maken. Maar ook om de eigen onwillige achterban mee te krijgen in de grote coalitie ofwel GroKo. „De fouten die in de vorige grote coalitie zijn gemaakt, heeft de SPD gewoon zelf gemaakt”, houdt Gabriel de mokkende partijgenoten voor. Bovendien diende het ledenreferendum als hefboom om de christen-democraten akkoord te laten gaan met sociaal-democratische kroonjuwelen, zoals de invoering van een wettelijk minimumloon in heel Duitsland.

Gabriel legt zijn partijgenoten in een half uur uit wat er allemaal is binnengesleept. Behalve om lonen gaat het bijvoorbeeld om pensioenen en ziektekosten, onderwerpen die de vergrijsde meerderheid in de zaal na aan het hart liggen. Gabriel raakt een snaar bij zijn kameraden, als hij een brief voorleest van een dankbare gepensioneerde arbeider die het niet breed heeft. „We moeten heel goed nadenken of we het ons kunnen permitteren al die kleine Leute die erop vooruitgaan met dit akkoord, nu teleur te stellen omdat we het moeilijk hebben met dit akkoord.”

Bij de microfoons in de zaal staan vervolgens vooral jongeren en Turkse Duitsers. De jongeren vinden dat de tijdens de verkiezingscampagne beloofde koerswijziging niet in het akkoord zit. De Turkse leden voelen zich nog steeds tweederangs burgers nu de SPD er niet in geslaagd is om twee paspoorten mogelijk te maken voor oude gastarbeiders. Al die kritiek duurt de zaal te lang. Men klapt, en roept door de critici heen. „Kort! Kort! Klaar!”

Maar partijvoorzitter Gabriel is vol begrip. Hij snapt verdammt goed dat niet iedereen blij is en mensen mogen het er ook mee oneens zijn. „Dat kan allemaal bij de SPD.” Zelf vindt hij het ook teleurstellend dat de eerste gastarbeiders geen gelijkstelling hebben gekregen. „Maar ik ben er zeker van dat het niet lang zal duren. De christen-democraten hebben gewoon wat meer tijd nodig dan wij om in de werkelijkheid te landen.”

    • Frank Vermeulen