Rapport: staatlozen moeten een vergunning krijgen

Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Fred Teeven tijdens een vragenuurtje in de Tweede Kamer. Foto ANP/ Martijn Beekman

Vreemdelingen die in Nederland wonen en in geen enkel land thuishoren, moeten hier een verblijfsvergunning krijgen. Het gaat om mensen die geen enkel land erkent als onderdaan.

Dat adviseert de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) vandaag in haar rapport (pdf) Geen land te bekennen. Op verzoek van staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) onderzocht de ACVZ hoe Nederland het beste kan omgaan met mensen zonder nationaliteit.

Aantal onduidelijk

Om hoeveel mensen het precies gaat, is niet bekend. Op 1 januari 2012 stonden 2.005 mensen als staatloos geregistreerd in de Gemeentelijke Basisadministratie. Dat cijfer geeft geen volledig beeld. Staatlozen moeten bij inschrijving in hun gemeente met documenten kunnen aantonen dat zij geen nationaliteit bezitten, en dat is vaak niet mogelijk.

Nederland kent momenteel geen procedure om vast te stellen of iemand staatloos is. Daardoor wordt staatloosheid van vreemdelingen in Nederland vaak niet erkend. Nederland heeft tegelijkertijd wel de internationale verplichting om staatlozen te beschermen en staatloosheid zoveel mogelijk te voorkomen.

Op deugdelijke manier staatloosheid vaststellen

De adviescommissie vindt dan ook dat het beleid voor staatlozen anders moet. Er moet op een deugdelijke manier worden vastgesteld of iemand staatloos is. Als dat zo is, moet in principe een verblijfsvergunning volgen.

Het aantal mensen in Nederland met een onbekende nationaliteit ligt veel hoger dan het aantal formeel staatlozen, op ongeveer 88.000. Dat zijn mensen die zonder paspoort of identiteitskaart naar Nederland zijn gekomen. Onder die groep mensen bevinden zich ook staatlozen, maar onbekend is hoeveel. Wereldwijd zijn er naar schatting 12 miljoen mensen staatloos.

    • Annemarie Kas en Sheila Kamerman