Opinie

    • Simone van Saarloos

Simone We hadden medelijden met mij

Ze lagen opeens allemaal tegelijk in mijn bed, de arme mannen met een probleem of stoornis. In Vrij Nederland gaf Tofik Dibi een interview over zijn ‘fatale mediaverslaving’. Conclusie: het narcisme waaraan zijn ondergang te wijten is, wijkt in niets af van de gemiddelde politicus. Naast het weekblad met Dibi lag de krant met nieuws over neuroloog Ernst Jansen. De rechtbank verklaarde hem ‘verminderd toerekeningsvatbaar’. Dat vond hij zelf wat minnetjes, want waarom hadden de rechters niet meer rekening gehouden met zijn miserabele jeugd?

Op mijn telefoon – tevens wekker – opende ik een bericht over de in 2009 overleden psychiater Leon Eisenberg. Geen idee hoe zoiets verjaards nu nog bij mij in bed belandde, maar toch: niets mis met gerijpt nieuws. In de jaren zestig ‘ontdekte’ Eisenberg autisme en ADHD. Ook experimenteerde hij met Ritalin. Vlak voor zijn sterfbed publiceerde hij echter een artikel waarin hij ADHD een ‘fictieve ziekte’ noemde. De geldgedreven farmaceutische industrie beschouwt medicijnen te veel als directe oplossing voor gedrag dat misschien wel onterecht als probleem wordt gezien.

Helaas kan de bekentenis van Eisenberg op geen enkele manier terugdraaien wat allang in gang is gezet. Je kunt een proefpersoon wel zeggen dat hij al jaren een placebo slikt, maar als zijn gedrag er gradueel door is veranderd, haal je dat patroon er niet zomaar uit. Je kunt de diagnose wel uit de zieke halen, maar of je daarmee ook de zieke uit zijn diagnose haalt? De symptomen van een kwaal zijn nu eenmaal makkelijker uit te leggen dan de ingrediënten van een ‘IK’ zonder vlekje – ieder mens zoekt iets om zijn identiteit aan vast te klitten en als dat een rugzakje vol subsidies is, waarom niet.

Helemaal fictief zal ADHD ook weer niet zijn. Eens slikte ik samen met een vriendin Ritalin. Zij kauwde, net als bij een partydrug, de hele nacht op de binnenkant van haar wang en hoewel het bloed dat uit haar mond kwam vrij dramatisch oogde, hadden we medelijden met mij. Ik kreeg namelijk geen extra stoot energie en dat kon maar een ding betekenen: ‘Je bent ziek!’ maalde ze in mijn oor. De techno dreunde met haar mee: ‘Je hebt ADHD!’ Omdat zij dagelijks antidepressiva slikte, omhelsden we elkaar als lotgenoten. Het werd een geweldige avond.

Ik dacht aan een bekend citaat van computerspecialist Alan J. Perlis. Voor hem moest ik mijn bed uitkomen, want hij stond in de boekenkast. De programmeertips van Perlis blijken een belangrijke levensles voor hen die denken dat de top een geschikte plaats is om permanent te verblijven: „De reactie op een mislukking ligt voor de hand: beter je best doen. De reactie op een succes ligt ook voor de hand: je hebt het verkeerde probleem opgelost – beter je best doen.”

Ofwel: succes zou je onzeker moeten maken. Dat scheelt een holle diagnose na de val.

    • Simone van Saarloos