Kabinet hield actie Bernhard stil

Prins Bernhard vroeg zelf om onderzoek naar de aanstaande man van zijn kleindochter. Sommige Kamerleden willen daar nu meer van weten.

Links De Roy van Zuydewijn in 2003 op de publieke tribune in de Tweede Kamer met zijn toenmalige echtgenote prinses Margarita,rechts vanochtend in de Tweede Kamer met zijn advocaat. Foto’s ANP (links) en David van Dam

De regering heeft tien jaar lang verzwegen dat prins Bernhard persoonlijk een verzoek deed tot onderzoek naar Edwin de Roy van Zuydewijn. Dat blijkt uit een brief die minister-president Rutte gisteren aan de Tweede Kamer heeft gestuurd. De prins, die in 2004 overleed, verzocht in 2000 bij de Dienst Koninklijke en Diplomatiek Beveiliging (DKDB) om een onderzoek naar De Roy van Zuydewijn, die op dat moment partner was van prinses Margarita. De dienst voerde dat onderzoek uit, en rapporteerde terug aan Bernhard. Bij het inzetten van deze bijzondere bevoegdheid van de dienst is op geen enkel moment de verantwoordelijke minister van Justitie ingelicht, zo benadrukt Rutte meerdere malen in de brief.

In 2003 bevestigde toenmalig premier Balkenende dat zowel de geheime dienst als de DKDB onderzoek hadden gedaan naar De Roy van Zuydewijn. Over de rol van Bernhard in het aanvragen van dat laatste onderzoek meldde Balkenende niets, terwijl interne documenten uit die tijd laten zien dat het verzoek van de prins was gerapporteerd.

Volgens D66-leider Alexander Pechtold en SP’er Ronald van Raak is onbegrijpelijk en onwenselijk dat iemand die beveiligd wordt op deze wijze informatie kan inwinnen over mensen om hem heen. Pechtold: „Kan iedereen die beveiligd wordt zulke opdrachten geven? Waar staat dat dat mag? Waarom kan dat zonder tussenkomst van ministeriële aansturing en verantwoording?” Van Raak: „Het blijkt dat ook de veiligheidsdiensten hierbij betrokken werden, en kan dat zonder toestemming van de regering?” Zij willen dat de Commissie voor Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdienst de rechtmatigheid van het handelen van de DKDB onderzoekt, en verwachten daarbij steun te krijgen van een meerderheid in de Tweede Kamer. Van Raak en ook Pechtold vinden dat de staat excuses moet aanbieden aan De Roy van Zuydewijn. Ook de PvdA vindt dat burgers nooit zouden mogen bepalen naar wie geheime diensten onderzoek doen.

Edwin de Roy van Zuydewijn trouwde in 2001 met prinses Margarita, een kleindochter van Bernhard. Twee jaar later gaf het stel een geruchtmakend interview aan het weekblad HP/De Tijd, waarin ze uit de school klapten over het koningshuis. Ze zouden worden afgeluisterd en De Roy van Zuydewijns zakelijke activiteiten zouden worden gefrustreerd. In 2006 scheidde het paar, waarna Margarita weer in genade werd aangenomen door de Oranjes. De Roy van Zuydewijn is sindsdien nooit lang uit het nieuws gebleven: hij voerde rechtszaken tegen de staat – soms met succes – en uitte nieuwe verdenkingen tegen de koninklijke familie. Het beeld dat ontstond was dat van een paranoïde man die wild om zich heen sloeg. Nu blijkt een deel van die verdenkingen waar: prins Bernhard wilde wel degelijk dat zijn gangen werden nagegaan, omdat hij de verloofde van zijn kleindochter niet vertrouwde. Wat uit het schrijven van Rutte niet blijkt, is of de Oranjes zijn leven meer dan een decennium actief hebben proberen te frustreren.