In de spreekkamer moest hij bewonderd worden

Ex-neuroloog Jansen hoorde gisteren zes jaar tegen zich eisen.

Foto ANP

Blije ex-patiënten, een geschrokken advocaat. Gisteren hoorde de 68-jarige oud-neuroloog Ernst Jansen zes jaar cel tegen zich eisen. Zijn advocaat vindt dat de eis is ingegeven door emotie en slecht is onderbouwd. Het verzoek van de officier van justitie tot gevangenneming van Jansen op dinsdag 17 december, de dag waarop re- en dupliek zijn gepland, noemt hij „overtrokken” en „niet nodig. Er is geen vluchtgevaar.”

Volgens officier van justitie Marjolein van Eykelen heeft Jansen „onnoemelijk” veel leed aangericht met zijn verkeerde diagnoses en behandelingen. Ook wordt hem diefstal en valsheid in geschrifte verweten. Van Eykelen: „Uit het dossier komt een beeld naar voren van een arts die zijn patiënten als proefkonijnen gebruikte. Hij deed dat om zijn eigen interesse naar ziektebeelden te bevredigen.”

Jansen, verdachte in de grootste medische strafzaak ooit in Nederland, stelde de diagnoses alzheimer en multiple sclerose bij patiënten die achteraf epilepsie, een burn-out of een hernia bleken te hebben. Zij zijn lange tijd verkeerd behandeld. Jansen schreef „kwistig” Exelon voor, een medicijn met ernstige bijwerkingen.

De oud-neuroloog blijkt „een complexe persoon”, zoals rechter Marcel Bordenga het formuleerde. Een psychiater en klinisch psycholoog die hem onderzochten, vinden hem verminderd toerekeningsvatbaar. Ze ontdekten een narcistische persoonlijkheid. Verder kunnen ze beginnende dementie, een autistische stoornis en ADHD niet uitsluiten.

Jansen, die zich voortdurend laat voorstaan op zijn uitstekende geheugen, heeft volgens deskundigen „een IQ (108) dat lager is dan je verwacht op basis van opleiding en beroep. Het valt mogelijk te verklaren door cognitieve stoornissen.” Hij is nauwelijks in staat zich te verplaatsen in anderen. Hij praat „wijdlopig en chaotisch”.

De onderzoekers omschrijven hem als snobistisch en ‘patroniserend’. Het lijkt dat hij het contact met patiënten nodig heeft om zich iemand te voelen, dat zijn narcisme in de spreekkamer moet worden bevredigd. De rechter: „U heeft behoefte aan bewondering.”

Of een ongeval in 1990 in het Duitse Heidelberg, waarbij hij enkele uren buiten bewustzijn is geweest, zijn gedrag heeft veranderd, daarover lopen de meningen uiteen. Zijn tweelingbroer, zoon en een collega vinden van wel. Zijn zoon, destijds dertien: „Hij was in één keer tien jaar ouder geworden.” Zijn secretaresse vond hem altijd al een moeilijke man.

Jansen raakte gewond aan zijn heup en liep slecht na het ongeval. Uit angst dat hij in de WAO zou belanden, stortte hij zich op zijn werk. Hij maakte lange dagen, vertoonde ‘megalomaan’ gedrag. Een collega noemde hem een ongeleid projectiel. Toch liepen patiënten met hem weg, zijn spreekkamer stond vol cadeautjes.

De ex-neuroloog raakte vanaf 1999 verslaafd. Van één pilletje waarop hij zo heerlijk had geslapen werden het er uiteindelijk acht per dag. Hij verloor naar eigen zeggen veel van zijn scherpte. „Maar ook voor die tijd, in 1996, 1997 en 1998, was ik al niet in orde, ook professioneel niet”, zei hij. „Ik heb zelf niet gezien hoe slim (erg, red.) het was.” Zijn relatie met een patiënte sinds 1998, met wie hij in 2000 ging samenwonen, gaf hem veel „onrust”. Met steeds meer medicijnen probeerde hij die stress te verminderen.

Opvallend was dat Jansen gisteren zelf het naziverleden van zijn vader ter sprake bracht. Zijn vader was NSB’er en zat na de oorlog zes jaar vast. Jansen, geboren in oktober 1945, vond dat aspect onderbelicht in het onderzoek, terwijl zoiets de ontwikkeling van een kind beïnvloedt. „Toen ik op de wereld kwam, was de oorlog beëindigd, maar voor mij begon die pas.”

    • Annette Toonen