Het land van de vrije seks pakt de hoerenloper aan

Het Franse parlement wil prostitueebezoek strafbaar stellen. Prostituees én Catherine Deneuve zijn tegen.

Een Oost-Europese prostituee wacht op klanten in Nice. Foto Reuters

Als het Franse parlement vandaag een nieuwe prostitutiewet aanneemt, dan zal dat voor het dagelijks leven van ‘Janine’ weinig veranderen. „Denk niet dat mijn klanten wegblijven als ze weten dat ze strafbaar zijn”, zegt de voluptueuze Braziliaanse in de avondschemer van het Parijse Bois de Boulogne. „Ze zullen alleen wat beter opletten om niet gepakt te worden.”

Het is langzaam rijdend en stilstaand verkeer langs het slingerende weggetje even ten westen van de betere wijken van Parijs. Als een bruinig busje van ‘de koning van hoogwaardig parket’ het trottoir stapvoets nadert, schieten vier dames strategisch naar de straatkant. Janine („een naam die mijn eerste klant me gaf”) is net te laat. Ze sjokt terug naar de beschutting van het provisorische tentje dat ze op ongeveer honderd meter van de weg in de bosschages heeft opgezet. „De nacht is nog lang”, zegt ze.

De Assemblée nationale stemt vandaag over een nieuwe benadering van prostitutie: terwijl toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Nicolas Sarkozy in 2003 het tippelen zelf verbood (waardoor prostituees minder herkenbaar werden en nietsvermoedende stilstaande vrouwen op Parijse straathoeken oneerbare voorstellen kregen), trekt het Franse parlement die wet nu weer in en stelt voortaan de klanten strafbaar. Op het gebruik van diensten van een vrouw van lichte zeden komt een boete te staan van 1.500 euro en zelfs 3.750 euro bij recidive.

Politieke hoerenfobie

„Het is goed bedoeld dat die politici ons werk niet meer strafbaar willen maken”, zegt Janine, die voor zichzelf zegt te werken en dus geen geld afdraagt aan een pooier. Ze vertelt over politieagenten die haar de laatste jaren regelmatig lastigvielen. „Maar als er iets mis gaat, dan is de politie nu in ieder geval in de buurt.” Ze denkt, met sekswerkersvakbond STRASS, dat prostitutie door de nieuwe wetgeving verder ondergronds gaat en juist tot meer geweld en onderdrukking zal leiden.

Enkele honderden prostituees uitten vrijdag op de stoepen van het parlementsgebouw hun ongenoegen. ‘Clients pénalisés = putes assassinées’ (‘Klanten bestraft = hoeren vermoord’) stond op borden die ze omhooghielden. De „politieke hoerenfobie” is in Frankrijk toegenomen sinds de seksuele escapades van ex-presidentskandidaat Dominique Strauss-Kahn op straat kwamen, zei een van hen. ‘DSK’ hangt nog altijd een proces boven het hoofd wegens ‘souteneurschap in vereniging’ omdat bij een van de sekspartijen in Lille een prostituee ingehuurd zou zijn. „Jullie slapen met ons, maar stemmen tegen ons”, klonk het bij de demonstratie.

Binnen in het parlementsgebouw was de overeenstemming juist tamelijk groot. Het wetsvoorstel komt niet van de regering-Hollande, maar is een initiatief van een groep parlementariërs van links en rechts en is al in 2011, kort na de ‘DSK’-affaire, in gang gezet. Maar in verschillende partijen, vooral bij de rechtse UMP en de groene partij EELV, zijn de laatste weken vragen gerezen: is de wet wel te handhaven? En werkt strafbaarstelling van de klanten voor de prostituees niet juist contraproductief?

Frankrijk volgt in grote lijnen het voorbeeld van Zweden, waar hoerenlopen al sinds 1999 verboden is. De nieuwe wet beoogt de prostituees te beschermen, ze via een fonds een mogelijkheid te geven uit het vak te stappen, en uiteindelijk zelfs het ‘oudste beroep’ „af te schaffen”, zei minister van Vrouwenzaken Najat Vallaud-Belkacem in het parlementaire debat. In Zweden zou de straatprostitutie door de strafbaarheid van de klanten in tien jaar gehalveerd zijn.

Frankrijk is Zweden niet, betogen tegenstanders. Had Frankrijk niet ooit een libertijnse cultuur? Van vrije seks en bordelen die in 1804 bij wet gelegaliseerd werden, hun hoogtepunt beleefden in de ‘années folles’ (de jaren twintig) voordat ze net na de Tweede Wereldoorlog weer verboden werden? De schrijver Frédéric Beigbeder roerde zich onlangs met een omstreden liberaal manifest van de ‘343 smeerlappen’ die „tegen het seksueel correct denken” hun recht op hoerenloperij opeisten.

Walgelijke varkens

Maar het gezicht van de Franse prostitutie is veranderd, rapporteren de indieners van de wet: was in 1990 nog 80 procent van de vrouwen Frans, nu is 90 procent van de vrouwen (en enkele mannen) afkomstig uit landen als Roemenië, China en Nigeria. Mensenhandel en maffiose praktijken zouden meer regel zijn dan uitzondering. Niettemin is een ruime meerderheid van de Fransen volgens een peiling van nieuwszender BFMTV tegenstander van de strafbaarstelling van hoerenlopers.

Na enige ophef over Beigbeders aanvankelijke woordkeuze, verklaarde hij zich onlangs nader in een ingezonden stuk in dagblad Le Monde. Hij hekelde het ontbreken van een praktisch debat over de uitwerking van de wet – een zorg die ook de politievakbond heeft. „Hoe zal de politie te werk gaan om deze walgelijke varkens te arresteren: op welk moment zijn zij illegaal bezig? Als ze een meisje aanspreken, als ze haar betalen? Worden de overtreders gearresteerd, geboeid, opgesloten? Wie gaat ze aangeven: de prostituees, de buren, hun echtgenote?”

Behalve filmactrice Catherine Deneuve (die in de film Belle de Jour zelf ooit een vrouw van lichte zeden speelde) en zanger Charles Aznavour schaarde ook de invloedrijke feministische filosofe Elisabeth Badinter zich achter de kritiek van de tegenstanders. „Ik slaag er niet in het normaal te vinden dat je vrouwen toestaat zich te prostitueren, maar dat je mannen verbiedt om daar gebruik van te maken”, zei ze, ook in Le Monde. „Dat is niet coherent en onrechtvaardig.”

Vanmiddag gaat de vakbond voor prostituees weer de straat op in een laatste poging de parlementariërs van mening te doen veranderen. „Maar veel hoop heb ik niet”, erkent STRASS-woordvoerder Morgane Meurteuil. „Uiteindelijk willen ze ons het liefst afschaffen, maar dat is onmogelijk.”