Ensemble Combattimento start door zonder De Vriend

Combattimento gaat bij ballet Pearl door waar het opgeheven Combattimento Consort Amsterdam ophield.

foto Hans Hijmering

Het succesvolle ballet, Pearl van Scapino Ballet is hetzelfde, de muziek, van onder meer Vivaldi, is hetzelfde, maar het ensemble dat vanaf volgende week de muziek bij de herneming gaat verzorgen is nieuw.

Althans de naam van het ensemble. De negen musici begeleidden in het seizoen 2011/2012 al de eerste reeks van het succesvolle ballet van Ed Wubbe over aristocratische etiquette aan oude hoven. Toen speelden ze als barokensemble het Combattimento Consort Amsterdam (CCA). Maar artistiek leider Jan Willem de Vriend hief begin dit jaar het ensemble op. Tot verrassing van de musici, zij maken als barokensemble Combattimento een doorstart.

Violist De Vriend had het ensemble in 1982 opgericht. Sinds 2006 is hij chef-dirigent van het Nederlands Symfonie Orkest. „Combattimento Consort is mijn leven geweest. Maar het was ook risicovol”, licht hij toe. Toen vorig jaar de eisen van het Fonds Podiumkunsten bekend werden, besloot De Vriend samen met het bestuur om de subsidieaanvraag voor de periode 2013-2016 in te trekken. „We zouden het vereiste aantal speelbeurten niet hebben gehaald. En met minder inkomsten had ik de artistieke kwaliteiten van het ensemble niet langer kunnen verdedigen.”

De vaste musici, van wie sommigen al sinds het begin bij CCA betrokken waren, bleven verbaasd achter. Zoals cellist Wouter Mijnders: „Over Jan Willems vertrek was een afspraak op de lange termijn gemaakt. Begrijpelijk: zijn dirigentencarrière neemt immers een steeds grotere vlucht. Maar dat hij al zo snel zou stoppen kwam – zacht gezegd – onverwacht. En dat Combattimento Consort daarop werd opgeheven, leek ons voorbarig. Ajax zonder Cruijff verandert ook niet meteen in FC Diemen.”

Het bestuur van het ensemble vond de rol van De Vriend cruciaal en besloot CCA op te heffen, omdat hij meer wilde dirigeren en het feit dat de ‘subsidietijden onzeker’ zijn. Oud-voorzitter Henk Rutgers: „Het is beter om in glorie te eindigen.” Waarom werden de musici daar niet in gekend? „Het bestuur beslist samen met de artistiek leider. Zo werkt dat in elke organisatie. Uiteindelijk begreep iedereen het heel goed.”

Maar na een rouwperiode besloten de musici unaniem om zonder De Vriend door te gaan, met roulerende muzikaal leiders. „Het is ons ensemble, niet dat van Jan Willem, hoe cruciaal zijn rol in het geheel ook was”, zegt violist Reinier Reijngoud. „Ter illustratie: de eerste keer dat we in 2012 met Scapino het Pearl-project uitvoerden, was ik net als nu de concertmeester, omdat het speelschema voor Jan Willem te druk was. Zijn passie en muzikale ideeën zijn net zo goed de onze.”

Knelpunt is het ontbreken van subsidies. CCA kon eerder rekenen op jaarlijks ruim vijf ton van het Fonds Podiumkunsten. Geld voor een vaste repetitieruimte is er niet meer. Ina Witte, de nieuwe zakelijk leider van Combattimento, werkt vanuit huis. De oude groep Vrienden wordt zo veel mogelijk overgenomen, er wordt gezocht naar sponsors. Musici investeerden in een nieuwe cd, te koop bij de Pearl-voorstellingen.

Cellist Mijnders is met klavecinist Pieter Dirksen grotendeels verantwoordelijk voor de programmering. Voor dit seizoen mikken zij vooral op risicovrije coproducties met Scapino (36 keer Pearl) en de Nationale Reisopera (11 keer The Fairy Queen) en kleine eigen series. Mijnders: „De sector plant jaren vooruit, seizoen 2014-15 zal lastig worden. We willen onze musici een goede boterham kunnen bieden. Gelukkig zijn programmeurs en publiek enthousiast.”

De laatste concerten van het oude CCA met De Vriend zijn in januari. Hoboïst Bram Kreeftmeijer heeft geen hard feelings: „Het is als een echtscheiding, beide partijen verschillen van mening. Feit is: De Vriend laat een ontzettend goede club achter, ik ben blij dat we doorgaan.”

Pearl van Scapino en Combattimento: tournee 11/12 – 20/4. www.combattimento.nl