De sluisdeur die alles open zet

Edwin de Roy van Zuydewijn in P&W

De exacte beelden kon ik nergens online terugvinden, maar ik herinner me goed de jolige toon van het NOS Journaal in 2003 over de persconferentie van prinses Margarita en haar toenmalige echtgenoot Edwin de Roy van Zuydewijn. De Rijksvoorlichtingsdienst had hun aanklacht over afgeluisterd worden terug weten te brengen tot een koddig misverstand: een microfoon in een schrotenwandje die een schroef bleek.

Met uitzondering van HP/De Tijd en op televisie EenVandaag en later Pauw & Witteman waren de meeste media gevoelig voor wat achteraf framing bleek, uit het kamp van prins Bernhard: die Edwin was een beetje warrige charlatan, die vooral door eigen tekortkomingen aan lager wal was geraakt. Grappig dat hij zo verbeten was in zijn kruistocht tegen de Oranjes, maar hij maakte natuurlijk geen schijn van kans met deze paranoia.

Dat dachten we ook toen journalist Willem Oltmans de Staat der Nederlanden aanklaagde, maar uiteindelijk een aanzienlijke schadevergoeding in de wacht sleepte.

Gisteren keerde het tij voor De Roy van Zuydewijn, of zoals hij het zelf in het late NOS Journaal omschreef: „Dit is nu de sluisdeur die alles open zet.” Inderdaad is de brief van premier Rutte die Bernhard aanwijst als de instigator van het onderzoek door rijksdiensten naar De Roy nogal opmerkelijk – en niet alleen wegens de hoogte van de te verwachten schadevergoeding, waar hij gisteren vooral over bevraagd werd.

Veel spannender zijn natuurlijk de hand- en spandiensten die De Roys familie aan Bernhard zou hebben geleverd. In Pauw & Witteman definieerde hij de inspanningen van zijn oom Charles, directeur bij De Geïllustreerde Pers, als „het schoonpoetsen van een zeer duister oorlogsverleden.” Plus de vraag onder welke voorwaarden je een burger zo intensief mag laten onderzoeken door de staat.

Knulligheid kan daarbij een rol spelen, maar ook als een afleidingsmanoeuvre dienen. De microfoon die een schroef werd, rijmt op het per ongeluk door Defensie zoek gemaakte filmrolletje over Srebrenica of de stroomstoring in de tap van het gesprek tussen de van corruptie verdachte VVD-politicus Jos van Rey en zijn partijgenoot, staatssecretaris Fred Teeven.

In PowNews voerde Jan Roos gisteren een bijna semantisch gesprek met minister Ivo Opstelten (Justitie, VVD) over het woord ‘stroomstoring’. Het bleek volgens de verantwoordelijke bewindsman te gaan om een storing in de voeding, en daar hoef je wellicht geen proces-verbaal van op te maken.

Voor de geloofwaardigheid van de overheid is het in ieder geval geen beste beurt, al dit struikelen over eigen benen, schroeven en voeding.

    • Hans Beerekamp