‘Booming’ Brazilië doet het slechter

Het goede nieuws dat het staatsbureau voor de statistiek IBGE gisteren bracht: de Braziliaanse economie is in het derde kwartaal met 2,2 procent gegroeid ten opzichte van de zelfde periode vorig jaar.

Uit de kwartaalcijfers blijkt echter ook dat vergeleken met het vorige kwartaal de economie juist met 0,5 procent is gekrompen. Daarmee draaide Brazilië het slechtste derde kwartaal sinds 2009 – en behoorde in die periode tot de minst presterende landen ter wereld. Minister van Financiën Guido Mantega zei bij de presentatie van de cijfers: „Het is voor niemand een makkelijk jaar.”

Enkele jaren geleden spraken grote en belangrijke landen vol bewondering over de belofte van de ‘booming’ Braziliaanse economie. In 2010 groeide het bruto binnenlands product (de indicator voor economische groei) nog met 7,5 procent.

Sindsdien nam de groei af. In 2012 bedroeg het groeipercentage 0,9 procent, een jaar daarvoor nog 2,7 procent.

De krimp is nu vooral zichtbaar in de agrarische sector. Brazilianen consumeerden over het geheel genomen wel iets meer, op een paar categorieën na. Zo daalde de bierconsumptie dit jaar voor het eerst sinds een decennium.

Als structurele oorzaken wijzen economen op gebrekkig onderwijs, de slechte infrastructuur en de effecten van vergaande overheidsbemoeienis.

Eerder dit jaar verlaagde de regerende arbeiderspartij van president Dilma Rousseff de belastingen en subsidieerde de overheid krediet voor bedrijven. Die maatregelen waren bedoeld om de economie te stimuleren, maar kwamen als een boemerang terug: de inflatie steeg en het begrotingstekort liep op. Het aantal investeringen in het derde kwartaal daalde fors.

Hervorming van het belastingstelsel en de arbeidsmarkt zijn bovendien niet van de grond gekomen. En die zijn noodzakelijk, zegt Jankiel Santos, huiseconoom van de investeringsbank Espirito Santo: „Als Brazilië had gedaan wat het had moeten doen, zouden mensen zeggen dat het potentieel enorm is”, zei hij tegen persbureau Bloomberg. „Nu dat niet is gebeurd kijkt de markt naar Brazilië en zegt: het is tijd om te vertrekken.”

Analisten wijzen ook op de sociale onrust die in het derde kwartaal in Brazilië is ontstaan. Eind juni gingen miljoenen mensen de straat op uit protest tegen het ontbreken van goede sociale voorzieningen als onderwijs en gezondheidszorg. In juli en augustus hielden de protesten aan. En in aanloop naar het WK voetbal komende zomer worden nieuwe protesten verwacht.

De regering probeerde het nieuws een positieve draai te geven door erop te wijzen dat de economie het laatste kwartaal van dit jaar wél zal groeien. Brazilië haalde immers grote buitenlandse investeerders binnen door de veiling van de exploitatierechten van een groot olieveld en verschillende vliegvelden.

Dat is niet terug te zien in deze cijfers, want dat gebeurde pas in het vierde kwartaal. En het is nog geen derde van de groei van China en nog niet de helft van de groei van India, maar „het is heel goed mogelijk dit jaar alsnog af te sluiten met een groei van ten minste 2,5 procent”, aldus minister van Financiën Mantega.

    • Floor Boon