Vreetmarkt

Al in de verleiding gekomen een Krakauer Bratwurst te verorberen? Voelt u alleen al bij die naam het water in uw mond lopen? Wacht er niet te lang mee, want de Wintermarkt op het Amsterdamse Damrak duurt maar tot 12 januari en juist daar liggen de heerlijkste Krakauer worsten die een worstliefhebber zich maar denken kan.

De Krakauer Bratwurst wordt bereid door de stoere Poolse mannen van het Original Grill House tegenover de Bijenkorf. Zij staan achter grote verhitte roosters waarop allerlei worstsoorten liggen te sudderen. Aan de zijkanten staan de worsten in hoge rijen opgestapeld, bijna verlegen geworden onder de aandacht die ze van de hongerige klanten krijgen. Tientallen mensen verdringen zich om de kraam, wie naar zo’n worst verlangt moet geduld oefenen.

Een goede worst dient serieus te worden genomen, er mag geen twijfel heersen over zijn bestaansrecht. De Duitse taal leent zich daar naar mijn gevoel beter voor dan de Nederlandse. Daarom citeer ik deze omschrijving van de Krakauer Wurst (waarvan de Bratwurst een der varianten is) uit de Duitse Wikipedia: „Sie besteht je zur Hälfte aus Rinderbrät und einer Mischung aus Schweinebauch und anderem Schweinefleisch (….) Die Masse wird in Kranzdärme mit einem Durchmesser von ca. 45 Minuten abgefüllt.”

De worstkramen zijn de best bezochte kramen van de hele Wintermarkt. Je zou de worst dan ook als hét symbool van deze markt kunnen beschouwen. Vroeger heette dit de kerstmarkt, maar omdat die geen commercieel succes werd, is de naam Wintermarkt in zwang gekomen. Een markt met allure, vond exploitant Frans Stuy in Het Parool, het moest één groot feest worden.

Ik weet een passender, minder eufemistische naam: Vreetmarkt. Het Damrak is van het Centraal Station tot de Dam veranderd in een vreetgeul. De etenswaren worden aan de man gebracht in kitscherig verlichte bruine barakken, die chalet worden genoemd omdat ze dan minder afzichtelijk lijken.

Ze heten de Hollandse Gebakkraam, de Dutch Cheeseman, de Dutch Stroopwafel House, de Art of Chocolate, de Glühwein-tent, de Warme Wafels-tent, Pork Sandwich, Chocolate Tools, Spanisch Churros, Dutch Foodgists, Poffertjes to Go, Neeltje Vegetarisch, Grill Holzkohle, Luc’s Loempia (‘delicious homemade specialities’), Pork Meat, Dutch Cookieman enzovoort.

Ik zag troggen waarvan de inhoud, zowel qua geur als substantie, het midden hield tussen diarree en braaksel, en er waren veel verkopers – van negen nationaliteiten - die eerst eens een goed bad zouden moeten nemen voor ze een broodje smeren.

Werd misschien tot vóór het begin van de Wintermarkt de hongerdood gestorven op het Damrak, en moeten we het huidige vreetfestijn zien als een vorm van compensatie? Ik denk het niet, want er waren al zoveel eetzaken en eethallen aan het Damrak gevestigd, nu op nog geen twee meter gelegen van de ‘chalets’ van de Wintermarkt waarmee ze moeten concurreren.

Een woordvoerder van het stadsdeel Centrum toonde zich in de krant enthousiast over de Wintermarkt: „Dit is goed voor het gebied.” En exploitant Frans Stuy ziet, komend vanaf het Centraal Station, „eindelijk een werkelijk mooie loper, van licht.”

Ik ruik er vooral die Krakauer Bratwurst bij en stel me even voor dat ik als buitenlandse toerist – de gemiddelde toerist, niet de Britse brallers en de Franse junks – voor het eerst van mijn leven Amsterdam bij het Damrak binnenkom. Stonk het daar altijd zo?