Tegen Janoekovitsj, met priester en zang

Duizenden Oekraïners trotseerden gisteravond de kou op het tot ‘Europaplein’ omgedoopte centrale plein van Kiev. „Ik blijf hier tot Janoekovitsj gevlucht is.”

Duizenden demonstranten in Kiev riepen vannacht om het aftreden van president Viktor Janoekovitsj. Foto AFP

„Als de oppositiepartijen deze historische kans laten liggen, zullen de Oekraïners hen tot in de eeuwigheid vervloeken.” Met een kleine icoon tegen zijn borst gedrukt komt priester Pavlo in zwart orthodox gewaad zich warmen bij een vuurkorf op Maidan Nezalezjnosti, het Onafhankelijkheidsplein in Kiev dat inmiddels is omgedoopt in ‘Europaplein’.

Op elke hoek van het plein – in 2004 ook het centrum van de ‘Oranje’ revolutie – hadden burgers gisternacht barricades opgeworpen. Duizenden demonstreerden de hele nacht door.

Pavlo: „De veldcommandant die deze hoek bestiert had me gevraagd hier vanavond zijn revolutiesoldaten te komen zegenen.”

IT-student Rodion en promovenda Joelia, allebei eind-twintigers gehuld in dekens die ze met aluminiumtape hebben vast gesnoerd, luisteren ademloos naar de priester. En Pavlo is niet vies van grote woorden. „Integreren in Europa is Gods zegen voor Oekraïne.”

Een etmaal na het harde optreden door de gevreesde Berkoet, de oproerpolitie, is het plein opnieuw volgestroomd met pro-Europa-demonstranten. Overal hangen spotprenten van president Janoekovitsj, die vorige week de lang geplande akkoorden met de Europese Unie torpedeerde.

„Hij heeft slaafs gekozen voor oude zetbaas Moskou, maar daar heeft mijn generatie geen boodschap meer aan”, zegt Rodion. „Ik wil geen slaaf zijn maar een vrije Westerse burger.”

„Vladoe get!” wordt er gescandeerd: „Opstappen!”. Geruchten over het eventuele ontslag van premier Nikolaj Azarov maken geen enkele indruk. Hij is slechts een stromannetje.

„De president zélf moet weg”, zegt Joelia. „Ik blijf hier tot de dag dat Janoekovitsj uit Kiev is gevlucht.”

Na de chaotische veldslag van afgelopen weekend probeert de oppositie weer vat te krijgen op de gebeurtenissen. Historische gebeurtenissen moeten het worden. „Dit is een revolutie,” roepen studenten stoer. Maar: wie heeft hier de leiding?

Voormalig Eurovisiesongfestival- winnares Roeslana brult door een microfoon op het podium. Haar solidariteit wordt gewaardeerd, maar welbespraakt is ze niet.

Bokskampioen en oppositieleider Vitali Klitsjko dan maar? Hij is bij arbeiders geliefd, maar de Oekraïense intelligentsia gruwt van zijn ordinaire gevloek en getier. En zijn kompaan Arseni Jatsenjoek blinkt weliswaar academisch uit, maar mist het revolutionaire vuur.

Waar het voorlopig aan charisma ontbreekt, domineert de goede wil. Oudere inwoners van Kiev brengen vroeg in de avond vuilniszakken met versleten truien en vesten naar het plein. Vaders komen voorrijden met bestelbusjes vol met houtblokken. Solidaire taxichauffeurs blokkeren straten die uitkomen op het plein, om het de oproerpolitie moeilijk te maken.

„Mochten die Berkoet-klootzakken toch weer komen opdagen met hun wapenstokken, dan ben ik er klaar voor”, zegt een oudere man. Hij is getooid met een helm uit de Tweede Wereldoorlog.

„Ik sta hier voor de toekomst van mijn dochter van zestien”, zegt Pjotr, een joviale veertiger met een traangaskapje voor zijn mond. Klitsjko is Pjotrs held. „Die weet tenminste wat een fles melk kost.”

„Schaam je!” roept een oppositielid op het podium over Janoekovitsj. De duizenden op het plein herhalen zijn oproep.

Volgens Pjotr zijn het dezelfde leuzen als in 2004, tijdens de ‘Oranje’-protesten. Toen was Janoekovitsj ook het mikpunt. Hij zou destijds met verkiezingsfraude de macht hebben gegrepen. Pjotr: „En nu staan we hier weer”. „Negen jaar later, en niks opgeschoten.”

Een meisje heeft een bezem in de lucht gestoken. „We willen de samenleving schoonvegen.” In 2004 stonden haar ouders hier. Nu is het mijn beurt, zegt ze. „Ze bellen af en toe om te vragen of het goed met me gaat. Natuurlijk zijn ze bezorgd, maar ze steunen me volledig.”

Om drie uur ’s nachts jaagt een ijzige wind over het plein, als de onvermoeibare zangeres Roeslana een zoveelste stevige turbofolk inzet. Twee meiden die een hazeslaapje deden komen uit hun tent, slaan een wollen sjaal om en swingen richting het podium.

Rond een vuurkorf speculeren studenten over legereenheden die in opdracht van de president Kiev zouden omsingelen. Maar priester Pavlo stelt ze gerust: Maidan (‘het Plein’) is aan de winnende hand. „Het stadhuis hadden we al bezet. En vandaag hebben we ook het Oktober Theater in handen gekregen.”

Aan zijn Kiev-getrouwe orthodoxe kerk zal het niet liggen. „Maar we hebben in Oekraïne ook nog Moskou-getrouwe orthodoxen, en die zijn op de hand van Janoekovitsj en Poetin.”

Pavlo slaat een kruis en trekt een vies gezicht. „Die priesters vormen de vijfde colonne in ons land.”