opinie

    • Floor Rusman

Linkse indoctrinatie

Afgelopen donderdag klonk bij Pauw & Witteman een opmerkelijke klacht. Nederlandse universiteiten indoctrineren hun studenten met linkse ideeën, zei Yernaz Ramautarsing, student politicologie aan de UvA. Er worden verhoudingsgewijs weinig rechtse denkers behandeld, en docenten uiten openlijk hun minachting voor rechtse ideeën.

Heeft Ramautarsing een punt? Wat de leerstof betreft lijkt zijn klacht me op zijn minst overdreven. Het curriculum van de studie Politicologie kun je moeilijk uitsluitend links noemen. In de vakken over politieke theorie worden alle grote denkers behandeld, van Machiavelli tot Marx. Wie onderzoek wil doen naar rechtse denkers, krijgt daarvoor alle ruimte.

Wel denk ik dat je veel docenten ‘links’ zou kunnen noemen, evenals trouwens veel studenten. Vooral dat laatste heeft gevolgen voor de colleges. Door de getalsmatige dominantie van linkse studenten gaan veel papers en presentaties over ‘linkse’ onderwerpen.

Maar is er sprake van indoctrinatie, zoals Ramautarsing beweert? Volgens Van Dale is de definitie van indoctrinatie ‘systematische beïnvloeding met het doel eigen ideeën kritiekloos te laten aanvaarden’.

Let op het woord ‘kritiekloos’. Geen enkele docent zal kritiekloze studenten willen opleiden. Kritisch leren denken is immers het voornaamste doel van een wetenschappelijke opleiding.

Maar bovenal is kritisch leren denken de verantwoordelijkheid van het individu. Iedereen die zichzelf serieus neemt, moet een open blik hebben en zich telkens afvragen: kloppen mijn aannamen wel? En welke argumenten zou je er tegenin kunnen brengen?

Mijn voorbeeld is wat dat betreft Jos de Beus, een begin dit jaar overleden hoogleraar politieke theorie aan de UvA. De Beus was PvdA-lid – hij schreef zelfs eens mee aan het verkiezingsprogramma – maar zijn wetenschappelijke interesse reikte verder dan de sociaal-democratie. Hij promoveerde op de ‘rechtse’ filosoof Friedrich Hayek en gaf een vak over conservatieve denkers.

Yernaz Ramautarsing vertegenwoordigt het tegenovergestelde van dit ideaal. Hij toont zich een kritiekloze volgeling van Ayn Rand, de Amerikaanse romanschrijfster die in haar boeken een zuiver kapitalisme bepleit. In een interview in de Volkskrant gaf Ramautarsing, vroeger naar eigen zeggen ‘een diehard socialist’, toe een voorkeur te hebben voor ‘een gedachtegoed waarin alles klopt’. Met andere woorden: een denksysteem dat geen kritiek accepteert.

Ramautarsing symboliseert voor mij een onwil onder sommige mensen om op zoek te gaan naar ideeën die de eigen standpunten weerspreken. Deze onwil wordt bevorderd door de gesloten mini-universa waarin velen zich bewegen. Wie overwegend linkse Facebookvrienden heeft, zal elke dag linkse commentaren op de actualiteit en verwijzingen naar linkse artikelen te zien krijgen. Lekker makkelijk: dagelijks word je bevestigd in standpunten die je al had.

Het gevolg is dat mensen hun oordeel bepalen zonder dat kritisch te beschouwen. Dat is veel problematischer dan een mogelijk eenzijdig college: op de universiteit zit je vier jaar, in je eigen microkosmos kun je eeuwig blijven hangen.

    • Floor Rusman