Het Officieelste Woord van het Jaar

Een tijdje terug gebruikte ik hier het woord ‘voedselsjoemel’ – voedselfraude. Dat woordje bleek nieuw, het blijkt nu genomineerd als ‘hét officiële Van Dale Woord van het Jaar 2013’. Andere nominaties zijn bijvoorbeeld kopschopper en selfie (een zelfportret met je mobieltje).

Eerst was ik trots. Maar dat veranderde na wat googlen. Er bestaat dit jaar allang een Woord van het Jaar. Dat relativeert de boel. Al in november riep het onvolprezen Genootschap Onze Taal ‘participatiesamenleving’ uit tot Woord van het Jaar 2013. Het versloeg onder meer polderjihadi en, opnieuw, selfie.

Er zijn dus minstens twee Woorden van het Jaar. Als Van Dale straks de winnaar bekendmaakt, staat er vast niet in het persbericht dat er al een Woord van het Jaar is. Lang niet alle nieuwsredacties hebben dat door. Of misschien zijn ze kort van memorie.

Maar om het ingewikkelder te maken: er zijn deze maand nog minstens drie andere woordverkiezingen. Via anglicisme.nl kun je stemmen op het anglicisme van 2013 (genomineerd zijn bijvoorbeeld oppoppen, flabbergasted, Black Pete en facepalm). Via vaagtaal.nl kun je stemmen op ‘de allervaagste vaagtaal van 2013!’ (met ook participatiesamenleving als genomineerde, trouwens). Tot slot kun je ook woorden wegstemmen die je ‘absoluut niet terug wilt zien in 2014’, via de jaarlijkse Woordenverkiezing van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie in Leiden (ook hier duikt die participatiemaatschappij weer op).

Ons vocabulaire wordt steeds democratischer: nooit eerder waren er in Nederland zo veel Woorden van het Jaar. Vijf woordverkiezingen – elf jaar geleden was er bij mijn weten nog niet één. En dan tellen we het Mooiste Dialectgezegde van 2013 nog niet eens mee. Jaarlijstjes zijn heerlijk, maar met zo veel verkiezingen wordt het een zooitje. Met al die winnende woorden kun je straks een hele Zin van het Jaar samenstellen. Hier moet ingegrepen.

Tot 2008 organiseerde Onze Taal de verkiezing nog samen met Van Dale. De breuk kwam in 2008, toen swaffelen (‘het aantikken met de penis’) het woord van het jaar werd, na een kaping door GeenStijl. Onze Taal wilde liever gecontroleerde verkiezingen. Sindsdien organiseren beide elk hun eigen verkiezing.

Ik belde gister met Peter Smulders, directeur van Onze Taal. Het is inderdaad verwarrend, zei hij. Het goede nieuws: over twee weken spreekt hij hierover met de directeur van Van Dale. Wellicht komt er volgend jaar weer een gezamenlijke verkiezing.

Voor dit jaar moet er een andere oplossing komen voor de verkiezingschaos. Twee suggesties. Eén. Er komt een Objectief Woord van het Jaar. Niks volksraadpleging, maar wetenschap: via statistiek en datamining het meest gebruikte nieuwe woord van 2013 turven.

Twee. De organisatoren van de huidige vijf verkiezingen organiseren samen een verkiezing voor de verkiezing van het jaar. De winnende verkiezing mag dan het Woord van het Jaar bepalen.

Tot die tijd roep ik zelf een Woord van het Jaar uit (en roep ik iedereen op dat ook te doen). Dit jaar is dat niet voedselsjoemel, ook niet zelfje, de Nederlandse vertaling van selfie, maar het prachtige woord gezelligheidsracisme, ofwel, voor de lol racistisch zijn omdat het moet kunnen (ik kwam het woord dit weekend tegen in een reportage van Vice).

Gezelligheidsracisme is het Officieelste Woord van het Jaar 2013.

Arjen van Veelen (a.v.veelen@nrc.nl) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Margriet Oostveen (m.oostveen@nrc.nl).

    • Arjen van Veelen