Grondwet Egypte versterkt macht leger

De Egyptische ontwerpgrondwet versterkt de machtspositie van het leger. Dat blijkt uit de tekst, die gisteren is goedgekeurd door de grondwetgevende vergadering. Zo moet de minister van Defensie de komende acht jaar uit de rangen van het leger komen. Dat was ook al zo onder de vorige constitutie, maar nu moet de minister ook expliciet worden goedgekeurd door de legerleiding zelf.

In de vorige grondwet had de president de macht om de minister van Defensie te benoemen of te ontslaan. Volgens critici komt dit erop neer dat de minister immuniteit heeft en in feite boven de president staat.

De commissie die de voorbije maanden aan de nieuwe grondwet werkte, beëindigde gisteren haar werkzaamheden. Dit is precies een jaar nadat de vorige grondwet werd overhandigd aan toenmalig president Morsi. De grondwet is de eerste stap in de routekaart die het leger opstelde nadat het op 3 juli Morsi had afgezet en zijn grondwet nietig had verklaard. De constitutie moet de weg vrijmaken voor nieuwe presidents- en parlementsverkiezingen begin volgend jaar.

Nieuw is dat de grondwet politieke partijen op basis van religie verbiedt. Dat betekent wellicht dat de Moslimbroederschap straks niet mag meedoen aan de verkiezingen, tenzij als individuele kandidaten. De fundamentalisten waren met slechts twee leden sterk in de minderheid in de vijftig koppige commissie.

Controversieel is ook het artikel over het berechten van burgers door militaire rechtbanken. Artikel 204 stelt dat „geen burger mag worden berecht door militaire rechters” maar voegt eraan toe: „behalve in het geval van misdaden tegen het leger”. Die omschrijving is vaag genoeg om mensenrechtengroepen zorgen te baren.

De nieuwe grondwet wordt wellicht nog deze maand in een referendum voorgelegd aan de bevolking. Uiterlijk zes maanden later moeten verkiezingen plaatsvinden. De grondwet laat in het midden of er eerst verkiezingen voor een parlement moeten komen, zoals de routekaart voorziet, dan wel presidentsverkiezingen.