Gevoelig, geweldloos en milieubewust

Bram van der Lek (1931-2013)

Een natuurmens was het, bioloog en PSP-parlementariër Bram van der Lek.

Hij zat als volksvertegenwoordiger in alle parlementen: de afgelopen vrijdag op 82-jarige leeftijd overleden Bram van der Lek. Lid van de Pacifistisch Socialistische Partij (PSP), die in 1989 met de communistische CPN, de christen-radicale PPR en evangelische EVP opging in GroenLinks. Namens de PSP zat hij in Tweede en Eerste Kamer en in het Europees Parlement. In 1989 stapte hij uit de actieve politiek, waarin hij in 1967 als lid van de Tweede Kamer was begonnen.

De PSP kreeg in 1967, net als bij de verkiezingen in 1963, vier van de 150 Tweede Kamerzetels. Zoveel zou de partij er nooit meer halen. De PSP, in 1957 ten tijde van de Koude Oorlog opgericht, had nogal wat teleurgestelde PvdA’ers in de gelederen en profileerde zich vooral op geweldloosheid. De partij deinde in de jaren zestig mee op de golven van de alternatieve tendens, die onder meer gestalte kreeg in studentenbeweging en Provo.

Van der Lek, bioloog en zes jaar leraar op de vooruitstrevende Kees Boekeschool in Bilthoven, ontfermde zich als Kamerlid over het thema milieu. „Binnen één generatie zullen we merken dat zich allerlei onomkeerbare verarmingsprocessen in de natuur voordoen”, zei hij in 1970 tegen De Telegraaf.

Hij was een natuurmens met een tuin vol bijenkasten. Bij elk wat persoonlijker interview werd Van der Lek achtervolgd met de titel van zijn proefschrift: De invloed van licht op de metanoforen in de huid van de larven van de klauwpad. Zoals weekblad De Groene Amsterdammer stelde: „Een must in de literatuur over de werking van het licht op de pigmentcellen in de staarten van kikkervisjes.”

Bij de verkiezingen van 1971 verloor de PSP de helft van haar aanhang en verdween Van der Lek uit de Tweede Kamer. Hij werd directeur van het wetenschappelijk bureau van de partij en lijsttrekker bij de vervroegde verkiezingen van 1972. De partij had behoefte aan een jong gezicht. Electoraal hielp het niet: de PSP bleef op twee zetels. De partij werd vanaf dat moment gevormd door het duo Van der Lek en Van der Spek. De eerste was de gevoelige, de tweede de rechtlijnige. „Het heeft ook jaren geduurd voordat ik met hem overweg kon”, bekende Van der Lek in 1989 tegenover de Haagse Post.

Tijdens het debat over Prins Bernhard ten tijde van het Lockheed-schandaal stond Van der Lek erop dat hij namens zijn fractie het woord zou voeren en niet Van der Spek. In hetzelfde interview met de Haagse Post zegt hij daarover: „Fred is een sardonische republikein die het Koningshuis op een voor iedereen onsympathieke manier tot op de grond toe zou hebben afgebroken.”

In 1976 kwam Bram van der Lek in het nieuws in wat de KGB-affaire zou heten. Weekblad Elsevier had gemeld dat de CIA een verhaal ventileerde over infiltratie door agenten van de Russische geheime dienst. Een links Kamerlid zou hierbij zijn betrokken. Regionale kranten meldden dat het om Van der Lek ging. Hij klaagde de hoofdredacteuren van de kranten met succes wegens smaad aan.

In 1984 werd Van der Lek lid van het Europees Parlement. Er werd toen volop gesproken over invoering van één Europese munt. Van der Lek daarover met een voorspellende geest tegen De Groene: „Een kutsmoes om nationale budgetteringsvrijheid te egaliseren.”