‘Een complot? Zo veel toevalligheden, dat kan haast geen toeval zijn’

Toenmalig CDA-fractieleider Willem Aantjes moest in 1978 aftreden omdat hij lid zou zijn geweest van de Waffen-SS. Het onderzoek naar zijn oorlogsverleden bleek al snel ondeugdelijk. Van de geruchtmakende affaire is een tv-drama gemaakt. Het eerste van de twee delen wordt vanavond uitgezonden. „Er zitten dingen in die ik niet zo leuk vind”, zegt de inmiddels 90-jarige oud-politicus.

Oud-CDA-politicus Willem Aantjes: „Mijn zoon zei ma komt er beter uit [in de tv-serie] dan u. Nou dat is dan terecht.” Foto Merlin Daleman

‘Ik zou wel eens met je vader willen praten”, zei acteur Ronald Top tegen de zoon van oud-politicus Willem Aantjes. Hij trof de zoon van Aantjes in september bij de première van de serie op het Utrechts filmfestival. Top speelt Aantjes in de televisieserie De val van Aantjes.

Twee weken geleden stond Top voor het huis van de inmiddels 90-jarige politicus voor de afgesproken kop koffie. Uren later, om half vijf, vertrok hij weer.

„Feiten en fictie zijn vermengd” – met die woorden begint de serie waarvan de EO vanavond het eerste deel uitzendt. Zoals het leven van Wim Aantjes zelf. Wat waren de feiten, wat was fictie? Het is de kern van het drama van de christen-democratische politicus. Het kwam in 1978 in de openbaarheid en zou leiden tot zijn aftreden. Negen maanden later werd het echte, veel minder explosieve verhaal bekend. Voor de afgebroken politieke carrière van Aantjes maakte het niets meer uit.

Aantjes merkt dat de uitzending aanstaande is. Hij twittert actief. De laatste dagen heeft hij een fors aantal nieuwe volgers gekregen. Wéér de affaire, wéér het verhaal over zijn oorlogsverleden. Of hij er tegenop ziet? „Waar moet ik nog tegenop zien”, zegt hij berustend.

Bewust heeft Aantjes in september de première niet bijgewoond. „Dan komen er weer allemaal mensen naar je toe en die willen erover praten. Dat wilde ik niet. Mijn zoon is wel gegaan en die zei: ‘Pa ze hebben het zeer integer gedaan. Ma komt er beter uit dan u’. Nou dat is dan terecht.”

De spanning tussen Wim Aantjes en zijn van oorsprong Duitse vrouw Gisela is één van de verhaallijnen in het tv-drama. In 1995 is hij van haar gescheiden. „Het rommelde natuurlijk”, zegt hij. „Toen ik ten val kwam werd ze opgebeld door zogenaamde vrienden die zeiden dat ze nu zeker wel bij mij zou weggaan. Zij heeft toen gezegd: ik heb reden genoeg gehad om bij hem weg te gaan, maar nu blijf ik. Die zin komt ook in het tv-drama voor.”

Want hoewel Aantjes niet naar de première is geweest heeft hij de serie inmiddels wel gezien. De eindredacteur is met een dvd bij hem langs geweest. Samen met zijn nieuwe echtgenote hebben ze beide afleveringen bekeken.

Hoe was dat?

„Ik heb er echt als een toeschouwer naar zitten kijken. Alsof het niet over mij ging. Mijn vrouw Ineke was er helemaal verbaasd over. Misschien is het een afwijking, hoor. Ik weet dat er dingen in zitten die kloppen en dingen fictie zijn. Wahrheit und Dichtung moet je voor lief nemen.”

De grote lijn van het verhaal klopt?

„Er zitten dingen in die ik niet zo leuk vind en die anders gegaan zijn. Maar ik vind dat ze het knap gedaan hebben.”

Er wordt in de serie vanuit gegaan dat er sprake was van een complot tegen u. Als fractieleider van de grootste regeringspartij had u gezinspeeld op het verlaten van de NAVO. Daarmee was u een veiligheidsrisico geworden.

„Het heeft altijd gegonsd vanaf het moment dat gebleken was dat de aanvankelijke beschuldiging van Loe de Jong tegen mij niet klopte. Het is mij wel honderd keer gevraagd: was er een complot? Ik heb er een simpel antwoord op: wat niet bewezen is, heeft niet bestaan. Dat is mijn juridisch geweten.”

Toch moet u wel benieuwd zijn naar het antwoord op de vraag?

„Het is natuurlijk zo dat een aantal dingen elkaar binnen een kort tijdsbestek zijn opgevolgd. Allemaal toevalligheden, los van elkaar. En dan denk je wel: zoveel toevalligheden bij elkaar dat kan haast geen toeval zijn. In september 1978 had ik in een interview met het weekblad Hervormd Nederland mijn bezwaren geuit tegen voornemens van de NAVO om de neutronenbom in te voeren, een maand later kwam NAVO secretaris-generaal Luns bij mij op bezoek om uitleg te vragen, en een maand later kwam Loe de Jong met zijn rapport.”

Voelt u zich het slachtoffer van De Jong?

„Ik ben ook slachtoffer geworden van mijn eigen fouten, hoewel ik daar moreel gesproken voor sta, tot op de dag van vandaag. Wat ik De Jong erg kwalijk neem is dat hij alles geschematiseerd heeft in goed of fout.”

Heeft U De Jong naderhand nog gesproken?

„Dat had ik gewild, maar hij niet. Hij is ook na het voor mij ontlastende rapport van de Commissie Enschedé blijven volhouden dat hij gelijk had. Ik vind dat tragisch, heel tragisch.”

De val van Aantjes (regie: Anne van der Linden-Taverne). 2 en 9 december. Nl. 2, 21u.