Dude, dit is je kans op meer Europese democratie

Een 27-jarige PvdA’er probeert belangstelling voor Europa te wekken door een ‘parlement’ op te zetten met jongeren

Michiel Emmelkamp, kandidaat-Europarlementariër, tijdens een bijeenkomst in een café in Den Haag: „Als jullie zeggen: Michiel, dat is een kakverhaal, dan kies ik jullie kant.” Foto David van Dam

Voor zijn opa en oma was het een synoniem voor vrede. Zijn ouders associeerden het vooral met groeiende welvaart. Maar voor zijn eigen generatie, zegt Michiel Emmelkamp (27), staat Europa vooral voor „werkloosheid, en de macht van grote bedrijven”.

Op een donderdagavond zit Emmelkamp in een café in de binnenstad van Den Haag, omringd door een achttal leeftijdsgenoten. Op tafel: bier, koffie, noten en koekjes. En op de agenda de vraag: wat betekent Europa voor jonge mensen? Hij dankt de aanwezigen dat ze willen praten over „zo’n abstract onderwerp”.

Emmelkamp heeft een ongebruikelijke ambitie voor een 27-jarige: hij wil komend voorjaar lid worden van het Europees Parlement. Namens de PvdA, de partij waarmee hij als voormalig voorzitter van de Jonge Socialisten een haat/liefde-relatie onderhoudt.

Zijn doel probeert Emmelkamp op een onorthodoxe manier te bereiken. Waar andere aspirant-politici kiezen voor de discretie van het sollicitatieformulier, heeft hij zijn kandidatuur publiekelijk bekend gemaakt, met een persbericht en een website.

Behalve het engageren van zijn leeftijdsgenoten heeft Emmelkamp namelijk nóg een missie: Europa democratiseren van onderop. Hij is teleurgesteld over de manier waarop politieke partijen er maar niet in slagen om Brussel en Straatsburg toegankelijker en transparanter te maken voor de burger. „Eens in de vijf jaar vertrekken er europarlementariërs naar Brussel met allerlei beloften: kritisch op Europa, socialer beleid. Maar vervolgens laten ze zich meezuigen. Neem CDA’er Wim van de Camp. Die zou ook kritisch zijn in Brussel. Binnen drie weken vertelde hij al aan journalisten: ‘Ik ben toch wel een beetje betoverd door al die gebouwen hier.’”

Binnen Emmelkamps eigen PvdA is het niet anders, zegt hij. Daar liepen de kandidaten voor het Europees lijsttrekkersschap tijdens hun campagne met een grote boog om de belangrijkste kwestie – méér of minder Europese integratie? – heen. „Ze durfden het debat niet aan.”

Emmelkamp wil het anders doen. Mocht hij straks gekozen worden in het europarlement, dan gaat hij twee maal per jaar ruggespraak houden met een ‘parlement van 100’: een groep burgers van onder de dertig die hij wil betrekken bij zijn beslissingen. De leden komen wat hem betreft niet alleen uit Nederland, maar ook uit andere Europese landen. Wat zíj vinden van de jeugdwerkloosheid of de aanpak van de banken – dat bepaalt hoe híj zal stemmen in Brussel en Straatsburg. „Dan is tenminste één zetel representatief.”

Hij wil ook Europese leiders persoonlijk op het matje roepen voor hun beslissingen. „Laat Jeroen Dijsselbloem als voorzitter van de eurogroep maar uitleg komen geven over de situatie in Griekenland. En als de sociaal-democraat Martin Schulz wil dat ik op hem stem als voorzitter van de nieuwe Europese Commissie, dan moet hij eerst mijn achterban overtuigen.”

Op dit moment reist Emmelkamp het land door om zijn ‘parlement van 100’ te recruteren. Hij is in Hoorn geweest en in Arnhem, op het programma staan onder meer het Brabantse Rucphen en de Eemshaven in Groningen. Emmelkamp probeert te praten met jongeren uit alle lagen van de bevolking.

In Den Haag wil het met dat laatste niet zo vlotten: het gezelschap bestaat zonder uitzondering uit hoogopgeleide twintigers, met een baan. Hun kennis over Europa is bovengemiddeld. „Moeten we in BrusselS niet meer gaan werken met framework directives en minder met regulations?” vraagt student Bo (23).

Emmelkamp heeft een laptop meegenomen met filmpjes: over belastingontwijking door grote bedrijven en massawerkloosheid in Spanje – onderwerpen die hij belangrijk vindt. Hij noemt zichzelf „een idealist” en links in de PvdA. Vorige week was hij in Madrid om jonge ‘parlementsleden’ te werven. „Ik heb daar een statement willen maken tegen het rigide bezuinigingsbeleid van Brussel.”

Het gezelschap is het roerend met Emmelkamp eens: de fiscale trucs van Apple en 50 procent jeugdwerkloosheid in Zuid-Europa moeten bestreden worden. Maar hoe en waar, dat weten ze ook niet zo snel. Het woord ‘solidariteit’ valt regelmatig, bijvoorbeeld als het over de beroerde economische omstandigheden in Spanje en Griekenland gaat, of over misstanden op de arbeidsmarkt. Maar hoe die Europese solidariteit er in de praktijk uit moet zien – geen idee. „Misschien werkt het gewoon zo en is het dikke pech voor Griekenland en Spanje,” zegt Lisa (27).

Aan het eind van de avond legt Emmelkamp uit hoe hij zijn nieuwe vorm van ‘democratie van onderop’ voor zich ziet. „Als jullie zeggen: Michiel, dat is een kakverhaal, dan kies ik jullie kant.” Zijn gesprekspartners blijven sceptisch. „Ga je je echt staande houden in het Brusselse machtsspel?” vraagt Huub, een 27-jarige ‘field marketeer’ met een bos witte krulletjes. „Dat is zeker de bedoeling”, antwoordt Emmelkamp. „Ik hoop mijn fractiegenoten natuurlijk te overtuigen dat dit de beste methode is. Maar als het moet, stem ik tegen de fractiediscipline in.”

De reacties vanuit de PvdA op zijn kandidatuur zijn gemengd, vertelt Emmelkamp na afloop aan bar. Sommige partijgenoten zijn enthousiast, anderen vinden hem onbesuisd. „Eén van de kandidaat-lijsttrekkers zei: als je zo graag een eigen achterban wil raadplegen, waarom begin je dan geen eigen partij? Dude, zei ik, de PvdA praat al zolang over een democratischer Europa. Dit is nou een kans!”

Gisteren is de aanmelding voor de PvdA-lijst gesloten. Of Emmelkamp ook werkelijk naar Brussel mag, is niet aan zijn achterban, maar aan een partijcommissie onder leiding van Job Cohen. En vervolgens aan de kiezer, in mei volgend jaar. Als het niet lukt? „Dan heb ik in ieder geval willen laten zien dat je ook op een andere manier politiek kunt bedrijven: van onderop.”