Coach Cocu mist vooral speler van het type-Cocu

Onervaren trainer krijgt zijn wispelturige selectie niet aan de praat

Boven en onder: Graziano Pellè van Feyenoord viert zijn tweede doelpunt, de 3-1. Midden: PSV-spelers protesteren tegen de rode kaart vanJeffrey Bruma (rechts). Foto’s Jasper Juinen

Vlak voordat Jeffrey Bruma voor de tweede keer in een week tijd met een rode kaart van het veld stapte, kon de verdediger zijn emoties niet meer de baas. Voor een volle Kuip maakte hij een fuck you-gebaar naar de Feyenoord-fans. Daarvoor, in de rust, was hij in de catacomben al in aanvaring gekomen met Feyenoorder Joris Mathijsen.

Een half uur na de 3-1 nederlaag was Bruma nog niet tot bezinning gekomen. „Nee, ik heb nergens spijt van”, stelde hij. De houding van Bruma staat symbool voor het gebrek aan zelfreflectie binnen de Eindhovense voetbalclub. Trainer Phillip Cocu kon niet anders dan het gedrag afkeuren.

Nu PSV naar de tiende plaats van de ranglijst is afgezakt, staat de beginnende trainer Cocu voor een moeilijke taak. Krijgt hij zijn jonge, wispelturige elftal weer aan het voetballen?

Cocu zou misschien het liefst zelf het veld op stappen om het elftal bij de hand te nemen. In zijn laatste seizoen als speler van PSV, 2006-2007, leidde hij de club naar de titel. Cocu was binnen de lijnen de grote leider naar wie werd geluisterd. Hij keek als speler altijd op tegen Guus Hiddink, die eind jaren tachtig als jonge trainer direct successen behaalde. Het grote verschil is dat Hiddink destijds, anders dan Cocu nu, over een gelouterde ploeg beschikte.

Cocu wilde aanvankelijk helemaal geen trainer worden. „Ik heb jaren gevoetbald, dan zou ik weer met een zootje stress thuiskomen. Als het slecht zou gaan, zou me dat opvreten. Ik oog misschien niet zo, maar ik ben wel zo. Mensen zien nooit mijn binnenkant”, zei hij enkele jaren geleden tegen Voetbal International. Cocu veranderde van mening en belandde toch op de bank, verslaafd aan voetbal als hij is. Nu kan hij zelf ervaren dat „een goed paard nog geen goede ruiter hoeft te zijn”, zoals Co Adriaanse ooit stelde over Marco van Basten.

De trainer Cocu mist in zijn selectie een voetballer van het type-Cocu. Voor de zoveelste keer dit seizoen zat hij gisteren machteloos langs de lijn. Voor een deel was dat te wijten aan scheidsrechter Danny Makkelie, die Feyenoord twee penalty’s gaf. De strafschoppen waren makkelijk gegeven, vond ook de PSV-trainer. Met zijn gezicht in de plooi: „Er wordt altijd vastgehouden en getrokken. Dan kun je wel honderd penalty’s geven.”

Ook zonder penalty’s zou PSV het moeilijk hebben gehad. Het elftal van Cocu hoopte een einde te maken aan een teleurstellende reeks, maar acteerde als een onsamenhangende ploeg. Het grootste verschil met Feyenoord betrof de aanvalslinie: waar Graziano Pellè de man was bij wie zijn ploeggenoten de bal kwijt konden, speelde PSV voorin met drie buitenspelers die vaak al dribbelend de bal verloren. Het zoveelste mislukte experiment van Cocu.

Kan de trainer de knopen in zijn ploeg ontrafelen? Afgelopen week sprak hij zijn spelers voor het oog van de camera’s boos toe. Hij wilde inspelen op het verantwoordelijkheidsgevoel in zijn groep. Twee nederlagen later zat hij er gisteren gelaten bij in De Kuip. „Ik heb niet zo veel te vertellen”, zo begon hij de persconferentie. Vandaag kon Cocu bij de uitlooptraining weer van voren af aan beginnen.

Cocu kan vrijwel nergens op terugvallen. Hij beschikt met Ernest Faber en Chris van der Weerden over twee onervaren assistenten. Weinigen twijfelen over de tactische kennis van Cocu, maar wel over zijn vermogen een boodschap over te brengen. „Cocu is meer een tacticus dan een people manager”, aldus Ton du Chatinier, die met Cocu de cursus Coach Betaald Voetbal volgde. Hij vergelijkt hem met Frank de Boer. „Ze staan allebei voor verzorgd voetbal. Een speler moet de bal niet blind passen, maar alvast nadenken over de oplossing daarna.”

Op de cursus was Cocu „vrij rustig altijd”, zegt Du Chatinier. „Maar als je dan over voetbal ging praten, kon je merken dat hij zelf op hoog niveau had gespeeld. Hij dacht altijd twee, drie zetten vooruit. Wat dat betreft deed hij me denken aan Willem van Hanegem.” Cocu trok veel op met Dennis Bergkamp, nu assistent-trainer van Ajax. Du Chatinier: „Ik zal niet zeggen dat het een stelletje dooien was, maar Cocu en Bergkamp waren niet de Youp van ’t Heks van de groep.”

De clubleiding van PSV blijft vertrouwen houden in de trainer. Cocu wordt bij PSV, zoals De Boer bij Ajax, gezien als een clubman voor de lange termijn. Niet voor niets tekende hij een vierjarig contract. Maar toch. Je kunt stellen dat je in een opbouwjaar zit, met jonge spelers, en dat het niet erg is als de prestaties tegenvallen, maar bij PSV wordt een bepaalde ondergrens verlangd. Cocu’s leermeester Hiddink had altijd één stelregel: daar mag je nooit doorheen zakken.

    • Derk Walters
    • Koen Greven