‘1 op de 3 agenten ervaart geweld in de privésfeer’

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

Metro, NOS en NRC, vorige week

De aanleiding

Politieagenten die worden uitgescholden, bespuugd, bedreigd, getreiterd. En dat allemaal buiten werktijd, wanneer ze hun politie-uniform al hebben uitgetrokken. Eén op de drie agenten ervaart ‘werkgerelateerd’ geweld buiten diensttijd, meldde persbureau Novum vorige week. Het nieuws werd onder andere overgenomen door de NOS en de Volkskrant. De woordvoerder van de politie liet weten „geschokt” te zijn door de resultaten van het onderzoek. „Dit kan niet”, reageerde minister Opstelten (VVD, Veiligheid en Justitie). Hij zei ook wel wat te voelen voor het idee om geweld tegen familieleden van agenten zwaarder te bestraffen (geweld tegen agenten kan nu al zwaarder worden bestraft).

Waar is het op gebaseerd?

Het onderzoek is gedaan door Motivaction, in opdracht van de christelijke politievakbond ACP. De online vragenlijst is ingevuld door 1.354 ACP-leden. Doel van het onderzoek was om „de mate van geweld tegen politiemensen en de impact hiervan in kaart brengen”. In het onderzoek is aangegeven dat de resultaten „geen garantie kunnen geven van representativiteit voor politiemensen in het algemeen” en dat de genoemde percentages „niet exact gelden voor alle politiemensen in Nederland”. Op de vraag: ‘Hebt u in het verleden ooit te maken gehad met arbeidsgerelateerd geweld?’, antwoordde 29 procent van de respondenten ‘ja’. Dit gaat om geweld buiten werktijd, dat thuis of ergens anders plaatsvindt.

En, klopt het?

Jaap Timmer is universitair hoofddocent Politiestudies aan de Vrije Universiteit Amsterdam en doet al twintig jaar onderzoek naar geweld van en tegen de politie. Het onderzoek van het ACP noemt hij „aardig, maar niet representatief voor álle politiemedewerkers”, terwijl dat wel zo in de krantenberichten wordt weergegeven.

Timmer wil geweld tegen politiemedewerkers „absoluut niet bagatelliseren”, maar de definitie van geweld is in het onderzoek „te ruim geïnterpreteerd”. In wetenschappelijk onderzoek wordt vaak een verschil gemaakt tussen agressie en geweld, legt hij uit. Schelden en obscene gebaren maken, wordt als agressie gedefinieerd. Fysieke bedreigingen of met een wapen, gelden als geweld. Dit verschil wordt in het onderzoek niet gemaakt, zegt Timmer.

Daarnaast worden de resultaten van het onderzoek in de berichtgeving nogal absoluut gepresenteerd, maar de lezer kan niet controleren wat de relatie is tussen de baan van een politieagent en het ervaren geweld in privésfeer. Een politieagent kan bijvoorbeeld ruzie hebben gehad met een buurman die hem uitscheldt, zegt Timmer. Dit zou in het onderzoek onterecht gepresenteerd kunnen worden als geweld buiten werktijd.

De woordvoeder van vakbond ACP zegt diverse ernstige voorbeelden te hebben van geweld tegen politiemensen buiten werktijd. Zo werd een agent die een verdachte aanhield voor huiselijk geweld hierna jarenlang gestalkt door deze verdachte. Er werd ook een steen naar zijn huis geworpen, het gezin van die agent leed er ook onder.

Er zijn ook „minder heftige” voorbeelden. Een agent werd met zijn familie lastig gevallen bij het winkelen door een groep hangjongeren die de agent buiten werktijd hadden herkend.

Dit zijn voorbeelden van individuele agenten die hun zorgen hebben geuit bij de vakbond. In het onderzoek is niet doorgevraagd naar de aard en aanleiding van het ervaren geweld buiten werktijd, erkent de vakbond. Volgens de woordvoerder is die suggestie ook nooit gewekt. Het onderzoek laat slechts zien dat er een „groot” probleem is. Uit vervolgonderzoek zou kunnen blijken wat de aard en omvang van het probleem is en om wat voor geweld het precies gaat, zegt de woordvoerder.

Volgens Pieter Paul Verheggen, algemeen directeur van onderzoeker Motivaction, staat duidelijk in het persbericht dat de resultaten over ACP-leden gaan, en niet over politiemedewerkers in het algemeen. In sommige mediaberichten is deze nuance weggevallen. „Daar balen wij ontzettend van”, zegt Verheggen.

Conclusie

Voor het onderzoek waar de uitspraak op is gebaseerd, zijn alléén ACP-leden bevraagd. Onderzoekers hebben ook niet de intentie gehad een uitspraak te doen die voor alle politieagenten geldt. Verder wijst hoogleraar Jaap Timmer erop dat uit het onderzoek niet blijkt om wat voor geweldsituaties het gaat. Het zou dus ook om agressie kunnen gaan, in plaats van geweld. Wij beoordelen deze stelling als ongefundeerd.

    • Maral Noshad Sharifi