Betogers bezetten stadhuis Kiev - vrees voor ‘provocateurs’

Betogers gooien stenen naar de politie tijdens een pro-Europese demonstratie. Reuters / Gleb Garanich

Betogers in Kiev hebben daar het stadhuis bezet. Dat heeft de politie in de Oekraïense hoofdstad gemeld aan persbureau AFP. De oproerpolitie heeft ingegrepen en deed dit volgens de bron van het persbureau vooral door met de demonstranten te onderhandelen.

Tegen het einde van de middag werd juist ook duidelijk dat tijdens de pro-Europese demonstraties minstens honderd gewonden zijn gevallen. Aan de protesten deden honderdduizenden mensen mee uit het hele land. Zij eisen het vertrek van de regering van president Janoekovitsj.

Oppositie veroordeelt aanval op overheidsgebouwen

update 19.08: Centrumpartij Stoot (UDAR in het Oekraïens) van topbokser Vitali Klitsjko nam vanavond namens de gematigde oppositiepartijen afstand van de aanvallen op overheidsgebouwen. De partij vreest dat de aanvallen het werk zijn van “provocateurs” die worden ingezet door de regering:

We would like to inform you that Opposition Parties have nothing to do with the recent attempts to attack administrative buildings in Kyiv. Situation in the Bankova street is the result of the actions of the group of provocateurs, who work on the orders from the Presidential Administration. Opposition leaders strongly condemn their actions which absolutely contradict the peaceful character of the protest against the Yanukovych regime. They personally tried to calm down the participants. Vitalii Klychko joined by other UDAR members managed to separate - by the live chain - provocateurs from the riot police.

Verschillende sites en nieuwszenders hebben livestreams van de gebeurtenissen op straat:

Deze beelden, samengesteld door de NOS, geven een beeld van wat zich vandaag in Kiev heeft afgespeeld:

Overigens vallen aan weerszijden van de betogingen slachtoffers. Een stuk of honderd politieagenten zijn vandaag gewond geraakt. Zij kregen onder meer stenen naar hun hoofd gegooid.

Woede over mislukt associatieverdrag met EU

De betogers zijn boos en teleurgesteld over het stuklopen van onderhandelingen over een associatieverdrag tussen Oekraïne en de Europese Unie. Janoekovitsj liet vorige week weten dat hij dat verdrag – dat onder meer de handel tussen Oekraïne en Europa moest vergemakkelijken – niet zou tekenen. Hij deed dit na grote druk van grote buur en gasleverancier Rusland.

Buitenlandredacteur Hubert Smeets schreef eerder in NRC Handelsblad dat Janoekovitsj - vooral op de korte termijn - te vrezen had voor de economische consequenties van toenadering tot Europa:

De Oekraïense regering heeft zich afgewend van de EU, omdat Rusland had gedreigd met economische represailles. Kiev zou niet alleen voordelige gascontracten en kredieten uit Rusland verliezen, maar ook last krijgen van handelssancties tegen Oekraïense goederen zoals kolen en staal. Als Oekraïne zou afzien van een associatieverdrag met de EU, kon het rekenen op financiële steun en kredieten ter waarde van 22 miljard euro, verklaarde de Russische president Poetin deze week in Triëst.

Protesten zwellen aan

De demonstraties in de voormalige sovjetrepubliek begonnen vorige week met honderdduizend deelnemers. Het ging toen al om het grootste protest in het land sinds de Oranjerevolutie in 2004. Die revolutie leidde tot een op het Westen georiënteerde regering, maar die hield geen stand. In 2010 werd de als pro-Russisch beschouwde Janoekovitsj toch weer gekozen tot president.

Bekijk hier de In Beeld-serie die nrc.nl vorige week maakte:

Oppositie bereidt nationale staking voor

De vraag is of de demonstraties hun overwegend vreedzame aard blijven houden. In de nacht van vrijdag op zaterdag greep de oproerpolitie hard in op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev om betogers te verjagen. Daarbij vielen ongeveer 35 gewonden en werden 35 demonstranten opgepakt. Janoekovitsj liet daarop weten het geweld te onderzoeken.

Gisteren bleek dat de oppositie in Oekraïne, die wordt geleid door onder anderen Arseni Jatsenjoek, bezig is met het opzetten van een “hoofdkantoor van nationaal verzet”. Ook wordt een nationale staking voorbereid.

    • Laura Klompenhouwer