Vuursteendiertjes in Drenthe

Als je in het noorden van Nederland rondloopt, kun je langs het pad of op akkers vuursteen vinden. Met heel oude beestjes erin.

Vuursteen is een vreemd gesteente. Het bestaat bijna helemaal uit kiezel, en dat lijkt nog het meest op glas. Vuursteen breekt ook net als glas in schelpvormige schilfers. Die kunnen zo scherp als een scheermesje zijn. In de steentijd maakte men er wel messen van, of scherpe pijlpunten. Ik denk niet dat men toen erg lette op de fossielen die je in het vuursteen kunt vinden, maar wij doen dat wel. Sommige brokken zitten er vol mee!

Vuursteen vind je het vaakst in krijtrots, bijvoorbeeld aan de kust van Frankrijk, of in de ENCI-groeve bij Maastricht, of aan de kust van Oost-Duitsland.

Krijtrots is eigenlijk versteende zeebodem. Het bestaat grotendeels uit piepkleine skeletjes van eencellige zeebewonertjes. Die skeletjes waren van kalk. Miljarden en miljarden van die skeletjes zakten naar de bodem en vormden een blubberige kalkmassa die na miljoenen jaren verhardde en krijtrots werd.

Tussen al die miljarden kleine skeletjes in die oude zee zaten er ook die niet van kalk gemaakt waren, maar van kiezel. Het waren bijvoorbeeld skeletjes van eencellige algjes of van sponzen. Die kiezel loste op in het grondwater en sloeg op bepaalde plekken neer. Als dat maar lang genoeg doorgaat, ontstaan grote knollen van vuursteen.

Omdat dat gebeurde in krijtrots, die eigenlijk oude zeebodem is met resten van dode dieren erin, vind je in de vuursteen heel vaak resten van die dode dieren. Kapotte zee-egels bijvoorbeeld. Of stukken schelp. Of mosdiertjes. Die vind ik zelf het mooist om naar te kijken.

Mosdiertjes (ze bestaan nog altijd) zijn piepkleine diertjes die in een huisje van kalk of chitine wonen en met heel veel andere mosdiertjes kolonies vormen. Hoewel één mosdiertje zo klein is dat je het nauwelijks ziet, kun je die kolonies wel goed zien.

Vuursteen dat afkomstig is uit het gebied van de Oostzee is dikwijls een beetje doorschijnend oranje. Het lijkt wel op troebel glas. Als er dan mosdiertjes in de vuursteen zitten, kun je die met een loepje mooi bekijken. Ze lijken wel gevangen in fossiel glas.

En het leukste is dat je die gewoon buiten kunt vinden. In Drenthe bijvoorbeeld.

Jelle Reumer