Toezichthouder: hacken van internetfora mag onder voorwaarden

Het hoofdkantoor van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) in Zoetermeer. Foto ANP / Lex van Lieshout

Het is nog niet te zeggen of het hacken van internetfora door de AIVD in strijd is met de wet. Dat zegt Bert van Delden, de voorzitter van de Commissie Toezicht betreffende de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten (CTIVD), in reactie op berichtgeving van NRC Handelsblad.

NRC onthulde vanochtend op basis van een geheim document dat is gelekt door voormalig NSA-medewerker Edward Snowden dat de AIVD inbreekt op de servers van internetfora om de gegevens van alle gebruikers van die fora te verzamelen. Vaak zijn dat onbekende personen van wie nog niet is vastgesteld of zij een bedreiging zijn voor de rechtsorde.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en de AIVD zelf lieten in een reactie op de NRC-berichtgeving weten dat de methode van de AIVD “binnen het kader” van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) uit 2002 valt. Webfora zijn volgens de AIVD een legitiem doelwit als het vermoeden bestaat dat er staatsgevaarlijke activiteiten plaatsvinden. De dienst zegt in het belang van de veiligheid verder niet in te kunnen gaan op “specifieke en concrete operationele activiteiten”.

Deskundigen vinden de werkwijze van de AIVD in strijd met de Wiv. Hoogleraar informatierecht Nico van Eijk zegt in NRC dat de AIVD een grens overgaat. “Ze trekken een sleepnet door internetfora en nemen de data van willekeurige personen mee. Dit leidt tot een surveillancestaat.” Gerrit-Jan Zwenne, hoogleraar recht in de informatiesamenleving aan de universiteit Leiden, spreekt van een “ongelooflijke privacyinbreuk”.

CTIVD: we kunnen berichtgeving NRC niet bevestigen of ontkrachten

De voorzitter van de CTIVD, Bert van Delden, zegt in een reactie tegenover het tv-programma Nieuwsuur dat het hacken van webfora onder bepaalde voorwaarden is toegestaan, maar dat het in dit geval nog niet is vast te stellen of de AIVD zich aan de wet heeft gehouden:

“De conclusies zoals hoogleraren die in NRC trekken kunnen op dit moment door de CTIVD niet bevestigd of ontkracht worden. In bepaalde gevallen mag de AIVD hacken en alle gegevens verzamelen, in andere gevallen is het maar de vraag of het mag.”

Van Delden meldt dat de CTIVD op dit moment zelf onderzoek doet naar de activiteiten van de AIVD op webfora en dat dit onderzoek waarschijnlijk in de eerste helft van volgend jaar zal worden afgerond.

Deel Tweede Kamer wil parlementaire enquête

Vrijwel alle Tweede Kamerfracties, ook regeringspartijen VVD en PvdA, willen opheldering van minister Plasterk (Binnenlandse Zaken) over de bevindingen van NRC inzake de Nederlandse inlichtingendiensten. De PvdA, de partij van Plasterk, noemt die bevindingen “uitermate zorgelijk”, aldus Tweede Kamerlid Jeroen Recourt.

D66, SP, ChristenUnie, GroenLinks en CDA willen nader onderzoek; door de Kamer zelf dan wel door toezichthouder CTIVD. “Dit heeft alles weg van Van Traa II”, aldus Gert Jan Segers (CU), verwijzend naar de parlementaire enquête naar ontspoorde opsporingsmethoden van de recherche in de jaren negentig.