‘Tegenverslag’ van de kritische katholieken

Graag willen wij U deelgenoot maken van onze zorgen over het bisschoppelijk beleid in de Nederlandse kerkprovincie. Vanuit ons verantwoordelijkheidsgevoel. En omdat wij vrezen voor catastrofale gevolgen als er niet wordt ingegrepen.

De Nederlandse bisschoppen voegen parochies samen. Zij brengen het aantal parochies terug van 1.500 in 2003 tot ruim 200 in 2017. Daardoor zullen uiteindelijk 1.300 lokale geloofsgemeenschappen verdwijnen en naar verwachting duizend kerken gesloten worden. De bisschoppen menen dat hun beleid de enige manier is om het priestertekort, financiële tekorten en de ontkerkelijking het hoofd te bieden. Wij geloven dat hun beleid de problematiek alleen maar verergert.

Soms worden zes, soms zelfs twintig parochies samengevoegd tot één megaparochie. Dat gaat ten koste van het gemeenschapsgevoel en het contact tussen kerkvolk en parochiebestuur. Vitale lokale geloofsgemeenschappen verzetten zich en bedenken zelf oplossingen om hun eigen kerk open te kunnen houden. Maar de bisschoppen staan niet open voor alternatieven. Ze zeggen dat hun beleid alleen maar kan werken als iedereen meedoet. Iedereen moet zich verzamelen rond het eucharistisch centrum dat zij aanwijzen.

Per decreet vaardigen de bisschoppen ondertussen gedetailleerde richtlijnen uit waarin staat hoe een kerkviering eruit moet zien. Vieringen die afwijken worden radicaal verboden. De fusiegolf biedt de bisschoppen de mogelijkheid hierop beter toezicht te houden. Afwijkende manieren van vieren die geloofsgemeenschappen in de geest van het Tweede Vaticaans Concilie [kerkvergadering tussen 1962 en 1965 over het bij de tijd brengen van de katholieke kerk, red.] in de loop der tijd hebben mogen ontwikkelen, dreigen zo verloren te gaan.

Het voortbestaan van honderden lokale geloofsgemeenschappen staat op het spel. Als dit onomkeerbaar proces wordt doorgezet, zal dat leiden tot een uittocht van gelovigen. Uit concrete gevallen blijkt zelfs dat gedwongen kerksluiting in vitale gemeenschappen leidt tot een terugval van het kerkbezoek met 80 procent. Met ook alle financiële gevolgen van dien. Een vicieuze cirkel van teruglopende inkomsten en draconische bezuinigingen komt op gang. Parochies en bisdommen stevenen af op een faillissement.

Wij geloven dat er alternatieven zijn. Maar de bisschoppen luisteren niet naar ons. Met name kardinaal Eijk regeert als een kille manager vanuit een ivoren toren. Onze brieven of verzoekschriften beantwoordt hij niet. Hij jaagt pastoors en parochiebestuurders angst aan door te dreigen met zware sancties als ontslag op staande voet wanneer zij zich niet aan zijn regels houden. Hij werkt onbeschaamd met verklikkers.

Daarom wenden wij ons tot U. Want wij willen een beleid in Uw geest (zoals verwoord in Uw onlangs gepubliceerde Evangelii Gaudium). Een beleid dat gelovigen en hun lokale geloofsgemeenschap centraal stelt. Een beleid dat het kerkvolk mobiliseert om vindingrijk mee te denken over de oplossing van de bestaande problemen. Zodat de maatregelen die ook dan vanzelfsprekend nodig zullen zijn, breed gedragen worden.

Wij blijven onvoorwaardelijk trouw aan de kerk die ons lief is en aan U, op wie onze hoop gevestigd is. Wij doen een dringend beroep op Uw Herderlijke hulp bij het stimuleren van een hoopvol alternatief voor onze kerkprovincie.

Dit is het ‘tegenverslag’ dat verontruste katholieken verenigd in de Stichting Bezield Verband en het Professorenmanifest hebben opgesteld ter gelegenheid van het bezoek van de Nederlandse bisschoppen aan de paus. Zij proberen hun verslag op allerlei manieren bij de paus te krijgen vóór zijn ontmoeting met de Nederlandse bisschoppen op donderdag. Het tegenverslag wordt ondersteund door vertegenwoordigers van ruim honderd geloofsgemeenschappen en door zestig hoogleraren en bestuurders van grote universitaire, religieuze of maatschappelijke instellingen.