‘Dan voel je met elkaar hoe je haar mist’

„Eind vorige maand, op 26 oktober, was het vijf jaar geleden dat onze jongste dochter om het leven kwam. In augustus vroegen mijn vrouw en ik ons af: hoe kunnen we op een bijzondere manier hierbij stilstaan? De afgelopen jaren zijn we rondom die datum steeds bij elkaar gekomen met naaste familie en vrienden van Anne, om bloemen te leggen op haar graf. Wilden we, nu vijf jaar later, iets speciaals doen?

„Mijn vrouw stelde voor Annegien Ochtman-de Boer weer te vragen, de dominee die ons ook in de dagen direct na Anne’s dood heeft bijgestaan. Dankzij haar kreeg de herdenking van Anne vorige maand iets speciaals. Ze had ons gevraagd haar vooraf te mailen hoe ons leven was vóór Anne’s dood, tijdens de week van haar ongeluk en uitvaart, en hoe ons leven er nu voor staat.

„Ik heb herinneringen opgeschreven aan een vakantie in Zuid-Frankrijk, in de zomer van 2007, met z’n achten: mijn vrouw en ik, onze drie dochters, alle drie met leuke kerels, die het ook goed met elkaar konden vinden. Op dat moment realiseerde ik me: wat hebben we ’t geweldig getroffen, onze dochters hebben hun plek gevonden in deze wereld, prima mannen erbij, iedereen aan het werk en met zijn achten een hechte familie.

„En nu? Hecht zijn we nog steeds, gelukkig. Maar er is een gat geslagen in ons leven, dat ook altijd een gapend gat zal blijven, door een stompzinnig ongeluk – volstrekt vermijdbaar.

„Op zondagochtend 26 oktober 2008, om zeven uur ’s ochtends, ging de telefoon. Een vriendin van Anne belde: onze dochter had een ernstig auto-ongeluk gehad, of we meteen naar het VU-ziekenhuis in Amsterdam konden komen. Een paar minuten later belde ze weer: Anne was overleden.

„Met een vriendengroep was zij uit geweest, dansen, in The Sand in Amsterdam. Ze zaten in een taxi naar huis: Anne en een bevriend stel op de achterbank en een vriend voorin. Ze kwamen in botsing met een auto, toevallig ook een taxi, die met meer dan honderd kilometer per uur door het rode stoplicht reed, precies op het moment dat hun auto van rechts optrok. Die auto heeft zich in hun taxi geboord op de plek waar Anne zat. De vriend die voorin zat, heeft Anne uit de taxi gehaald. Het stel naast Anne was zwaar gewond.

„Dan kom je aan in het mortuarium van het VU-ziekenhuis, word je opgevangen door twee agenten en komt het onvermijdelijke moment, dat je je dochter moet gaan identificeren.

„Bij thuiskomst besloten we met elkaar – hoe moeilijk dat ook zou zijn – iets bijzonders te gaan maken van Anne’s afscheid. We hebben de deur van ons huis wagenwijd opengezet. Iedereen was welkom: familie, vrienden van Anne en haar toenmalige partner Dennis, onze dochters en onze eigen vrienden.

„De dag na het ongeluk werd Anne thuisgebracht. Ze lag in de eetkamer. Rondom haar kist hebben we de hele week elkaar getroost, herinneringen opgehaald, maar ook gelachen om de verhalen die we hoorden.

„Een week na de uitvaart zijn mijn vrouw en ik weer aan het werk gegaan. Wat moet je anders? Tegenover elkaar aan tafel gaan zitten somberen de hele dag?

„In het eerste jaar na Anne’s dood hebben we toegeleefd naar de behandeling van de strafzaak tegen de taxichauffeur. We hebben vooraf een gesprek gehad met de officier van justitie. We waren met een hele groep: mijn vrouw en ik, Dennis, onze dochters en de vrienden die het ongeluk in de taxi hadden meegemaakt. Aan het einde van het gesprek zei de officier: ‘Ik wilde een taakstraf laten opleggen, maar ik zal nog ’s goed over de eis nadenken.’

„Op de dag van de zitting, in september 2009, zagen we de chauffeur voor het eerst. Het deed me weinig. Die emoties duw ik van me af – en gelukkig kan ik dat ook. Als ik denk aan wat die man heeft aangericht met zijn idiote rijgedrag, word ik alleen maar woedend, dan schiet ik vol. Anne krijgen we daar niet mee terug, en ik gun het die vent niet dat hij verder welke rol dan ook speelt in ons leven.

„Wat ik me vooral van de zitting herinner, is dat de publieke tribune vol zat met familie en vrienden. Later zei ik tegen mijn vrouw: wat geweldig, ze waren er allemaal!

„De drie vrienden die met Anne in de taxi zaten en mijn vrouw hebben op de zitting gebruikgemaakt van hun spreekrecht. Indrukwekkend: to-the-point, emotioneel zonder er een drama van te maken. De eis van de officier was een jaar onvoorwaardelijke celstraf, een geldboete en drie jaar ontzegging van de rijbevoegdheid. De uitspraak was nagenoeg conform. Alles bij elkaar vonden we dat het recht z’n loop had gekregen. Het was een belangrijk moment in de verwerking van Anne’s dood.

„Vier weken geleden zaten we in een grote kring, met z’n twintigen, om stil te staan bij Anne’s leven en nog eens van elkaar te horen hoe onze levens verder zijn gegaan. Dan voel je met elkaar hoe je Anne mist. Tegelijk realiseer je je dat het leven is doorgegaan. Dennis heeft een nieuwe relatie en is inmiddels vader van een prachtzoon. Anne’s gewonde vrienden hebben zich wonderwel hersteld; zij hebben nu ook een zoontje. Wij zijn intussen grootouders geworden van drie fantastische kleinkinderen, het vierde is op komst.

„We zullen altijd bij Anne’s sterfdag blijven stilstaan. Ons leven is intussen doorgegaan. Gelukkig maar. Laten we vooral niet blijven hangen in wat ooit geweest is en niet valt terug te draaien – hoe graag ik dat ook zou willen.”

Gijsbert van Es

Reacties via nrc.nl/hetnabestaan Twitter: #nrc #hetnabestaan