Wie niet vóór Rita Verdonk was, moest wel links zijn

Rita Verdonk tijdens de lancering van haar partij Trots op Nederland, in april 2008. Foto Roel Rozenburg

Prinses Beatrix, destijds koningin, vond het immigratiebeleid tijdens het ministerschap van Rita Verdonk „streng”. Dat zegt Verdonk in haar politieke autobiografie (met ghostwriter), die vandaag is verschenen.

Verdonk zegt in het boek Mijn Verhaal dat ze Beatrix in haar tijd als minister voor de VVD geregeld ontmoette. „Ze is echt in de mensen geïnteresseerd. Tijd speelt dan geen rol. En ik ben weleens bij haar op de thee geweest. Prinses Beatrix, laat ik het maar zo formuleren, vond het beleid af en toe wel wat streng.”

Dit voor een ex-bewindspersoon ongebruikelijk inkijkje in de inhoud van de contacten met de koningin wordt door Verdonk overigens niet toegelicht. Het blijft zo onduidelijk op basis van welk koninklijk gedrag de voormalig VVD’er deze conclusie trok. Zei Beatrix iets? Fronste ze?

Het boek brengt de politieke stijl van Verdonk scherp in de herinnering: zeer overtuigd van het eigen gelijk, levend in een wereld zonder grijstinten waar dilemma’s niet bestaan. Voor iedereen die het tijdens Verdonks carrière niet met haar eens was, had de VVD’er een eenvoudige omschrijving. Dat waren „linkse mensen”, of het nou PvdA’ers, CDA’ers óf VVD’ers waren. Onthullend is de zin waarin Verdonk uitlegt wat ze van kritische ambtenaren vond: „Bijvoorbeeld, als ik tegen een ambtenaar had gezegd: oké, ik wil die richting op en als ik dan daarna een nota met twintig nadelen van die richting en één voordeel kreeg, wist ik genoeg: dat was niet echt een neutrale ambtenaar.”

Nooit heeft Verdonk twijfels, laat staan ongelijk. Dat geldt ook voor cruciale momenten in haar loopbaan. Toen zij Kamerlid Ayaan Hirsi Ali haar Nederlandse paspoort afnam (en later weer teruggaf), maakte iedereen fouten, maar Verdonk niet. Dat Rutte Verdonk de VVD uitwerkte, kwam door zijn angst, niet door haar onvermogen zijn leiderschap te aanvaarden. Dat zij met haar eigen Trots op Nederland niet één zetel wist te behalen, neemt niet weg dat Verdonk altijd wist wat „het volk” wilde.