Walmart: karig loon op Black Friday

Iedere Amerikaan weet: vandaag is de beste dag om een goedkope televisie op de kop te tikken, en megawarenhuis Walmart is dé bestemming voor aanbiedingen op ‘zwarte vrijdag’. Het is de drukste dag van het jaar, de officieuze opening van het kerstseizoen voor de winkelbranche.

Maar Walmart ligt onder vuur. Door de drukte gaat het vaak mis bij de Walmart-winkels; doden en gewonden zijn niet ongewoon. Vandaag kan de chaos bovendien oplopen door stakingsprotesten in heel Amerika.

Gisteren was het Thanksgiving, een nationale feestdag waarop familie en vrienden samenkomen. De vrijdag erna verdampt de rust, als veel Amerikanen zich naar de winkels haasten voor de aanbiedingen van Black Friday.

Walmart is het grootste bedrijf van de Verenigde Staten. Er werken 1,4 miljoen werknemers. De omzet bedraagt (omgerekend) 338 miljard euro, de winst is 12,5 miljard euro. En hoewel het bedrijf altijd stunt, belooft het na Thanksgiving nóg betere prijzen. Daar gaan klanten middenin de nacht voor in de rij staan.

Gaan de deuren open, dan ontstaan soms gewelddadige toestanden. Vorig jaar werden er in de chaos twee mensen neergeschoten bij een Walmart in Tallahassee, Florida. In 2006 vond een beveiligingsbeambte nabij New York de dood, toen de menigte hem onder de voet liep.

Vandaag worden bij 1.500 winkels protesten verwacht. Walmart staat niet toe dat werknemers lid zijn van vakbonden, en probeert de acties tegen te houden met hulp van de rechter. Maar de groep OUR Walmart beklaagt zich over lage lonen, onregelmatige werktijden en „schandalige arbeidsomstandigheden”. Oud-minister Robert Reich van Arbeid roept net als andere progressieven op tot een boycot op Black Friday. Wal-mart moet worden gedwongen om een minimuloon van 15 dollar te betalen, vindt hij.

In weerwil van de kritiek blijft Walmart een gewilde werkgever. Wanneer een nieuwe vestiging de deuren opent, verschijnen er soms tienduizend sollicitanten voor driehonderd banen. Voor ongeschoold werk wordt weinig betaald, maar de groeikansen zijn beroemd. Drie van de vier winkelmanagers (jaarloon: 125.000 euro) begonnen ooit als deeltijders met een karig uurloon. De conservatieve bedrijfsanalist Doug Altner betoogt dat Walmart het volste recht heeft om de lage lonen te betalen. Werknemers aanvaarden die vrijelijk, zegt Altner: „Win-win”.

Voor de top van Walmart telt de beurskoers, die dit jaar al met 17 procent is gestegen – en de tevredenheid van klanten. Vandaag zullen zij die massaal uiten, ook al is de reputatie van zwarte vrijdag onterecht. Dagblad The Los Angeles Times peilde experts en concludeerde: „Slechts een piepklein percentage van de klanten gaat er vandoor met de populairste deals. De rest wil niet met lege handen naar huis en aanvaardt minder goede aanbiedingen.”