Waden door een kluwen grauwe wol

Zien Film

Melancholia

Nederland 2, 23.15-01.20u.

De ondergang als een kosmisch ballet. Schitterend is de Götterdämmerung waarmee Lars von Trier Melancholia begint: die overschaduwt de film zoals de monsterplaneet Melancholia de weerloze aarde. In strak gestileerde, superesthetische beelden komt alles wat later betekenis krijgt in extreme slowmotion voorbij. Justine (Kirsten Dunst) die als Ophélia tussen de waterlelies drijft en in bruidsjurk door een kluwen touw ploegt. Zo ervaar je een depressie, zegt zij later: als waden door grauwe wol. Dan horen wij ook voor het eerst de ouverture van Tristan en Isolde; die keert nog zo’n vijf maal terug.

Twee Zusters in de Apocalyps, zo kun je Melancholia samenvatten. Met Claire (Charlotte Gainsbourg) als contrapunt van Justine: praktisch, actief, monter en doortastend. Juist zij raakt in paniek als de aarde dreigt te vergaan.

Met zijn bij vlagen schitterende gefilmde beelden plaatst Von Trier zich in de traditie van de (Duitse) Romantiek. Veelzeggend detail: in de bibliotheek van het landgoed vervangt Justine enkele openliggende koffietafelboeken met abstracte kunst door figuratieve kunst, waaronder Bruegels Jagers in de Sneeuw.

André Waardenburg