Koning Willem II gechanteerd wegens homoseksualiteit

Koning Willem II op een schilderij van Jan Adam Kruseman

De drie vandaag  gepresenteerde biografieën over de koningen Willem I, Willem II en Willem III bevatten  allemaal nieuws. Het meest saillante nieuws is dat koning Willem II gechanteerd werd tijdens zijn ambtsperiode.

Vanmiddag nam Majesteit Willem-Alexander drie biografieën over zijn voorouders in ontvangst. Drie historici kregen toegang tot het archief van het Koninklijk Huis om de levens van de koningen Willem I, Willem II en Willem III te beschrijven.

Alle drie bevatten nieuwe inzichten en nuanceringen. Het meeste nieuws staat in die van Willem II, geschreven door Jeroen van Zanten.

Willem II blijkt betrokken te zijn geweest bij diverse complotten tegen de Franse koning en werd tevergeefs uitgehuwelijkt aan de Britse troonopvolgster, prinses Charlotte. Met de homoseksuele verhoudingen die hij aanging werd hij al in 1819 gechanteerd.

‘Willem II is niet in 24 uur van ‘zeer conservatief zeer liberaal’ geworden. In zijn hart was hij eigenlijk altijd al liberaal. In 1848 stemde hij uit overtuiging in met de grondwetsherziening. Die grondwetsherziening werd hem echter ook afgedwongen: door revoluties elders in Europa, maar vooral ook door een kleine groep radicale journalisten en politici die op de hoogte waren van zijn biseksuele geaardheid. Ze dreigden met openbaarmaking als hij niet bereid was tot vergaande politieke concessies. Mede onder druk van deze chantage van ‘smeerlappen en intriganten’, zoals een minister hen noemde, stemde Willem II in met de grondwetsherziening van 1848’, zo schrijft het Cultuurfonds in een persbericht.

Bekijk hier een NOS-reportage over de gechanteerde Willem II:

Maar ook Willem I 1772, 1843, geschreven door Jeroen Koch biedt nieuwe inzichten. Volgens Koch was Willem I amateuristisch en heeft hij het koningschap vooral te danken aan geluk. Het Cultuurfonds meldt over het boek: ‘Willem Frederik, zoals Willem I tot 1815 heette, schoot als militair tekort. Na de nederlaag van Pruisen in 1806 moest hij voor de krijgsraad verschijnen. Hij had een buitenechtelijke affaire met gravin Julie von der Goltz, een hofdame van de koningin. Uit deze verhouding werden tussen 1807 en 1812 vier kinderen geboren.-  Willem I wilde alle kerken, protestants én katholiek, verenigen in één verlichte nationale landskerk onder zijn eigen leiding. Het liefst schafte hij de roomse godsdienst af, precies zoals Willem de Zwijger volgens hem had gewild. Ter bevordering van de vrede stelde Willem I in 1827 voor in heel Europa landskerken in te richten; hun permanente vergadering moest worden voorgezeten door de paus. Het plan bleef geheim. Hij had onmiskenbare economische verdiensten, maar hij verspeelde ook de Zuidelijke Nederlanden door zijn rigide taal-, pers- en kerkpolitiek, en tien jaren van mobilisatie tegen het onafhankelijke België stortten Nederland in een financieel bankroet’.

En voor wie hoopte dat de verhalen over Willem III – bekend als Koning Gorilla – na jaren minutieus onderzoek kwaadaardige fabeltjes blijken, zal in de biografie door Dik van der Meulen worden teleurgesteld – de waarheid blijkt nog navranter. Het Cultuurfonds: ‘In 1848 wilde Willem III afzien van de Nederlandse troon, niet alleen uit onvrede met de grondwetsherziening, maar ook omdat hij zich met een maîtresse wilde vestigen op het Franse platteland. In zijn latere regeringsjaren was zijn politieke invloed groter dan tot dusver werd gedacht. Kort voor zijn overlijden in 1890 schrapte hij passages over een nieuwe grondwetswijziging uit de troonrede; de herziening zelf wist hij te vertragen. Hoewel nog wel eens anders wordt gesuggereerd, is er geen twijfel over mogelijk dat Willem III de vader was van koningin Wilhelmina’.

Bekijk ook een interview met biograaf Jeroen van Zanten:

Recensies van de drie biografieën, alsmede interviews met de drie biografen, zijn morgen te lezen in NRC Handelsblad.