Het Garnaaltje vreest dorpsramp...

Zoutkamp is geschokt door de megaboete voor Heiploeg. Want als het garnalenbedrijf omvalt, verdwijnt de grootste werkgever in de regio.

Café Het Garnaaltje in Zoutkamp. De inwoners van Zoutkamp zijn bang dat garnalenverwerker Heiploeg zal omvallen. Foto Kees van de Veen

Een oude scheepsradio, ernaast een petje van een vissersbedrijf, op de koelkast een computerscherm met daarop alle vissersboten voor de kust van Groningen. Café Het Garnaaltje in Zoutkamp staat vol met vissersmemorabilia. Een volbloedvisserscafé in een klassiek vissersdorp, inclusief standbeeld van een garnalenpeller.

Maar het zijn niet de vissen waarover de laatste dagen in het dorp wordt gesproken. Een van de belangrijkste werkgevers ligt onder de vuur. De Europese Commissie heeft garnalengroothandel en -verwerker Heiploeg een boete van 27 miljoen euro opgelegd wegens kartelvorming. Het is nu bang afwachten voor de ongeveer 3.000 werknemers van Heiploeg, van wie iets meer dan 300 in Zoutkamp (1.200 inwoners) wonen. En voor veel garnalenvissers in de regio die aan het bedrijf leveren. Heiploeg werd vorig jaar nog door een syndicaat van banken gered. Maar zal het bedrijf die miljoenenboete kunnen overleven?

„Ik begrijp het niet”, zegt in Het Garnaaltje Gerrit (73), een gepensioneerd garnalenvisser die liever niet met zijn achternaam in de krant wil. „Willen ze de garnalenvangst volledig onmogelijk maken en denken ze niet na over de economische gevolgen voor de gewone mensen?” Hij voorspelt dat de economische klap voor de streek groot zal zijn als Heiploeg failliet gaat.

Een fikse knauw

De hypermoderne gebouwen van het bedrijf staan een paar kilometer buiten het dorp. „Iedereen heeft wel een familielid of een kennis die direct of indirect voor het bedrijf werkt”, zegt Henk Kiel (45), eigenaar van Het Garnaaltje. „Vooral in het weekend krijg ik hier veel jongens van Heiploeg over de vloer.” Voor hij de overstap maakte naar de horeca, viste ook Kiel ruim 20 jaar op garnalen en leverde hij aan Heiploeg.

Als Heiploeg niet uit de problemen komt, dan zal ook de omzet van Het Garnaaltje wel een fikse knauw krijgen, vreest hij. „Het is een economische strop voor de regio”, zegt Kiel.

Heiploeg is door de Europese Commissie beboet omdat het negen jaar lang prijsafspraken maakte met de Nederlandse bedrijven Klaas Puul en Kok Seafood en een Duitse garnalenhandelaar. Ergens begrijpen Gerrit en Kiel dat wel. „Door de jaren heen zijn er steeds meer wetten en regels gekomen en die maken het voor de hele garnalenindustrie moeilijk om te overleven. Ze maakten misschien afspraken, maar ondertussen zorgden ze voor werkgelegenheid”, zegt Gerrit. Hij voegt eraan toe dat er niet alleen werkgelegenheid is voor mensen uit Zoutkamp of de provincie Groningen, want er werken ook veel Friezen bij het bedrijf.

Lobby van de burgemeester

Zoutkamp is onderdeel van de gemeente De Marne, samen met 27 andere dorpen. Bij burgemeester Koos Wiersma (CDA) sloeg het nieuws van de miljoenenboete in als een bom: „Het zou een ramp voor de regio zijn als het bedrijf zou verdwijnen. Exacte cijfers kan ik niet geven, maar ik schat dat zo’n 30 procent van de regio rond Zoutkamp er een baan heeft. Natuurlijk gaat de gemeente zich niet met het juridische conflict bezighouden, maar we gaan ons wel inzetten voor het behoud van de werkgelegenheid door Heiploeg.”

Wiersma hoopt dat het niet zover zal komen.Hij is nog niet benaderd door Heiploeg. „Mocht dat gebeuren, dan wil ik best lobbyen bij de provincie en het Rijk.”

Bij palingrokerij Postma aan de Zoutkampse kade komt Heiploeg een keer per week leveren. Werkneemster Netty Zijlstra (52) denkt niet dat de garnalenindustrie uit Zoutkamp zal verdwijnen. Zij is optimistisch. „Ik zou het heel jammer vinden voor de mensen die ik ken als Heiploeg zijn deuren zou moeten sluiten. Wie weet kan het misschien een doorstart maken. Maar mocht het bedrijf niet meer bestaan, dan komt er waarschijnlijk heus wel iets anders voor in de plaats.”