Hermans door gevaarlijke ettertuffers omringd

‘Laat me raden”, zei mijn echtgenote, „er is bij dat hele Hermansgedoe geen enkele vrouw betrokken.” Hm. Ik was net halverwege mijn wedstrijdverslag, al was mij ook inmiddels niet helemaal meer duidelijk wat er nu precies op het scorebord stond. 3-2? 2-4? Of was de wedstrijd gestaakt wegens de aanwezigheid van hooligans op het veld? Hoe dan ook: we hadden de snelle openingstreffer van Pam, de eigen goal van Benders, de penalty van Otterspeer (was die bal nu over de lijn of niet), het haastige keeperswerk van De Bezige Bij.

Na de eerste, positieve, recensies, werd woensdag op de Facebookpagina van de Hermanskrant een Otterscheurkalender 2014 aangekondigd, ‘met elke dag een lach om alwéér een fout in de WFH-biografie van de Leidse charlatan’. Ja, een scheurkalender – de literaire kritiek zoekt en vindt nieuwe middelen. Nu publiceert de Hermanskrant elke dag een misser uit De mislukkingskunstenaar. De oogst tot donderdagochtend: twee verkeerde fotobijschriften. Met name van onjuist geïdentificeerde vrouwen.

Internationaal gezien is de Nederlandse literatuur natuurlijk een Mickey-Mousecompetitie, maar een foutenfestival geeft óók spektakel. Dus was het tjokvol in de Rode Hoed woensdag bij de presentatie van deel één van de De mislukkingskunstenaar. En niet eens alle aanwezigen waren boven de vijftig (of man). Mensen van de oprechte literaire belangstelling, zo werd aangekondigd, want iedereen had zich al weken geleden aangemeld vóór het losbreken van de WFH-twisten. Geen relletjesvoyeurs dus – behalve ik dan.

De eenzame relletjesvoyeur werd desalniettemin bediend. Eerst door feestspreker Tommy Wieringa, die veel vriendelijke dingen over de biografie zei, maar vooral de aandacht trok met een al enkele jaren geleden door hem gepubliceerde lange filippica tegen Max Pam. „Ik begrijp nu hoe het voelt om een thuiswedstrijd te spelen”, zei Otterspeer even later.

Waarna hij ontdekte dat je ook in een thuiswedstrijd een tegendoelpunt kunt krijgen, toen de voorzitter van het Willem Frederik Hermans Instituut, Carel van Eykelenburg, vanaf de tweede rij meldde dat hij een misverstand uit de weg wilde ruimen; namelijk dat het archief na publicatie van biografie Volledig Werk weer op slot zou gaan. Die sluiting was voor de biograaf nu net de rechtvaardiging van de omvang van zijn boek, dat een stuk langer was dan hij zich aanvankelijk had voorgenomen. Van Eykelenburg verklaarde „Aanvragen worden gewoon in behandeling genomen. Dat levert misschien wel een nóg betere biografie op.” Max Pam werd hier zo blij van dat hij dezelfde avond weer ging twitteren. (Hij had een maand geleden zijn ‘twexit’ aangekondigd).

Intussen ligt die betere biografie al in de winkel: compact, helder en gestructureerd als een woordenboek: De alfabetweter van Ronald Snijders en Fedor van Eldijk. Het lijkt een geinig taalboekje (‘1000 nieuwe woorden die het niet gaan redden’), maar is bitter ernstige Hermansduiding. Vergelijk het titelwoord (‘iemand die beweert betere woorden te weten dan tot nu toe met het alfabet zijn gemaakt’) met Hermans’ ‘Ik eis meer dan er op deze wereld te vinden is’. En ga dan verder langs angstcontrole (‘toezicht op of er wel genoeg mensen bang zijn’), anarchistenwachtrij, broodroker, controleangst, destructiebril (‘bril die werkelijkheid in kapotgeslagen versie laat zien’), dierenscepsis (‘het in twijfel trekken van toezeggingen door dieren’) naar de ettertuffer: ‘persoon die iem. die zit te klieren bespuugt. (oorspr.) Iem. die een beetje kwijl van bovenaf op iemands hoofd laat druppelen’.

Eén ding is zeker: Hermans leeft.