EU blijft vechten voor Oekraïne

Rusland en Europa strijden om Oekraïne. Op een top in Vilnius kreeg Kiev vandaag een paar maanden respijt voor zijn principiële keuze voor Europa óf voor Rusland.

Duizenden burgers in de Oekraïense hoofdstad Kiev betoogden ook vandaag tegen de regering-Janoekovitsj. Foto EPA

In het geopolitiek gevecht met Rusland om Oekraïne heeft de Europese Unie de deur voor Kiev nog niet helemaal dichtgeslagen. De Oekraïense regering krijgt een paar maanden de tijd om haar principiële keuze voor Europa óf voor Rusland te maken, een keuze die de voormalige Sovjetrepubliek juist wil ontlopen.

De EU is bereid om in februari of maart volgend jaar verder te praten over een associatieverdrag, maar heeft geen financiële toezeggingen gedaan.

Een verstrekkende breuk tussen Oekraïne en Europa, en daarmee een overwinning van Rusland, zijn zo op de Europese top vandaag in Vilnius even voorkomen.

Onder zware pressie van Moskou besloot de Oekraïense regering vorige week donderdag om de besprekingen over een exclusief associatieverdrag met de EU te staken. In plaats daarvan wilde Oekraïne onderhandelen met Rusland én EU samen.

Met die boodschap ging president Viktor Janoekovitsj naar de Litouwse hoofdstad. De Europese regeringsleiders wilden niet ingaan op besprekingen van Brussel, Kiev én Moskou. Maar ze willen wel blijven praten. Hun boodschap aan Oekraïne: tel je knopen, waarna wij misschien met financiële hulp over de brug komen.

Want het trouwtrekken om de ruim 45 miljoen mensen tellende republiek gaat nu vooral om geld. De Oekraïense regering heeft zich afgewend van de EU, omdat Rusland had gedreigd met economische represailles. Kiev zou niet alleen voordelige gascontracten en kredieten uit Rusland verliezen, maar ook last krijgen van handelssancties tegen Oekraïense goederen zoals kolen en staal. Als Oekraïne zou afzien van een associatieverdrag met de EU, kon het rekenen op financiële steun en kredieten ter waarde van 22 miljard euro, verklaarde de Russische president Poetin deze week in Triëst.

Volgens Eurocommissaris Stefan Füle (Uitbreiding) zou de Oekraïense regering een bedrag van 160 miljard euro hebben genoemd, nodig om de handelsverliezen bij een keuze voor Europa te compenseren. Füle, een Tsjech die Kiev tot nu toe niet openlijk kritiseerde, onthulde dit gisteren bij een forumdiscussie in Vilnius. De Oekraïense vicepremier Sergej Arboezov, ook aanwezig, zweeg, zo meldt de Oekraïense krant Kommersant.

Op de top gisteravond in Vilnius beklaagde president Janoekovitsj zich over gebrek aan Europese steun. De „economische situatie is zeer ingewikkeld”, zei hij volgens de Oekraïense website Korrespondent tegen bondkanselier Angela Merkel. Duitsland is het EU-land dat de strengste eisen aan Oekraïne stelt, zoals de vrijlating van de gevangen ex-premier Joelia Timosjenko. „Jullie hebben niet naar mij geluisterd”, aldus Janoekovitsj. „Drieënhalf jaar stond ik alleen in die zeer ongelijkwaardige omstandigheden met het zeer sterke Rusland”, zo citeert Korrespondent de president.

De top in Vilnius is niet helemaal zonder resultaat gebleven. Georgië en Moldavië hebben wel verdragen met de EU getekend. Voorzitter Herman Van Rompuy van de Europese Raad roemde hun „vastbeslotenheid, moed en politieke wil”. Georgië en Moldavië zijn ook onder druk gezet en kampen bovendien met territoriale conflicten, waarin Rusland een rol speelt.

Moskou steunt de Zuid-Osseten en Abchazen, die zich van Georgië hebben afgescheiden, en de separatisten in het Moldavische Transnistrië.

Armenië is dit najaar afgehaakt en heeft gekozen voor de concurrerende Euro-Aziatische Douane Unie die Rusland heeft opgezet.