Saul Leiter (89), pionier kleurenfoto, overleden

Haircut, 1956 © Foto Saul Leiter, Courtesy Howard Greenberg Gallery, New York

„Waarom ik dit doe? Ik weet het niet. Als ik schilder, lijd ik niet. Als ik fotografeer, heb ik plezier.” De Amerikaanse fotograaf en kunstenaar Saul Leiter (1923-2013), die afgelopen woensdag in New York overleed, gebruikte eenvoudige woorden voor zijn kunstenaarschap. Leiter was een van de eerste fotografen die New York in kleur fotografeerden. In de jaren vijftig liep hij rond door de straten van Manhattan en maakte, met de kleurenfilm Kodachrome, foto’s van ‘onbepaalde momenten’ en ‘onduidelijke situaties’. Het waren beelden die er eenvoudig uitzagen maar qua compositie en kleur zo mooi waren dat het telkens kleine schilderijtjes opleverde.

Bescheidenheid typeerde Leiter, die in 1923 werd geboren in Pittsburgh in een streng religieus joods gezin. Op jonge leeftijd vluchtte hij weg uit het verstikkende milieu om zich in New York te vestigen. Daar werkte hij als modefotograaf onder meer voor bladen als Esquire, Vogue en Harper’s Bazaar. Toch bleef zijn werk lang onontdekt – ook al werd in 1953 een aantal van zijn zwart-witfoto’s door Edward Steichen opgenomen in de expositie Always the Young Stranger in het Museum of Modern Art (MoMA). De aandacht voor zijn ingetogen kleurenfoto’s nam pas toe toen Jane Livingston in 1992 zijn werk opnam in haar overzichtswerk The New York School: Photographs 1936-1963.

Een jaar daarna had hij een succesvolle expositie bij de Howard Greenberg Gallery. Zijn fotoboek, Early Color, inmiddels een klassieker, werd pas in 2006 uitgegeven. „Roem is nooit zo belangrijk voor mij geweest”, zei Leiter in een interview in 2011 met deze krant. „Eigenlijk heb ik mijn eigen carrière nooit zo nauw gevolgd. Ik ben niet zo’n grote fan van Saul Leiter.”

Twee jaar geleden had het Joods Historisch Museum in Amsterdam een overzichtstentoonstelling van Leiter, getiteld New York Reflections. De expositie trok 55.000 bezoekers. Bernadette van Woerkom, conservator fotografie van het JHM: „De kennismaking met zijn werk was voor veel mensen liefde op het eerste gezicht.”