Op weg naar die stiekeme traan

De Nederlandse feestdagenfilm van dit moment is (weer) een liefdesensemble à la Love Actually In dat genre vormen losse romances samen één warm verhaal Maar weet deze film je te raken?

Jeroen Spitzenberger is Wouter in Mannenharten van regisseur Mark de Cloe.

redacteur film

Wouter is een sympathiek warhoofd dat vader wordt. Tim gaat trouwen, maar houdt hij nog wel van zijn schoolliefje? Muziekproducer Dennis zit vastgeklonken aan de huilerige volkszanger Roy. Trambestuurder Frank kan zijn scheiding niet verkroppen, terwijl de onzekere Niels valt voor zijn ex Suzanne. Zes mannen; hun paden kruisen elkaar op het fitnesshonk.

Mannenharten, een remake van het Duitse Männerherzen, is het jongste liefdesensemble in het voetspoor van Love Actually (2003). Het genre van de liefdesensemblefilm kent een voorgeschiedenis: de wervelende liefdescarrousel La Ronde (1950) bijvoorbeeld, waarin de een de ander wil, maar die ander de ene niet. En de ensemblefilms van Robert Altman.

In Love Actually wist Richard Curtis in 2003 met hulp van de complete Britse acteeradel Altmans aanpak te populariseren; Alles is Liefde (2007) deed dat knap na. In Curtis’ romantische groepskomedie stond niet langer één liefdespaar centraal, maar zegevierde liefde in tal van gedaantes: driehoekjes, odd couples, kameraden, uitgebluste paartjes. Hij vervlocht die losse romances tot een symfonie van hunkering, uitlopend in een crescendo van warmte en geborgenheid.

Een film als een pluizige deken

Opdat het geen schot hagel werd, benadrukte Curtis de eenheid van plaats en tijd. Alles speelt zich af in een fraaie stad – Londen, Amsterdam – waar de protagonisten elkaar soms tegenkomen. En alles werkt toe naar de feestdag waar alles goed komt: Kerst, Sinterklaas, Oud en Nieuw. Zo’n liefdesensemble vergt tevens sterke timing en montage, en een dwingend muzikaal thema (Alles is Liefde!) kan beslist geen kwaad. De personages zijn eenduidig, hun dilemma’s simpel: gelaagdheid en ambivalentie werken niet met zo veel verhaallijnen. Op zijn best weet een liefdesensemble je op die manier in een pluizige deken van meegevoel te wikkelen, met een stiekeme traan tijdens de finale.

De formule is inmiddels welbekend, een eindfeest niet eens meer strikt noodzakelijk: zo is het in Verliefd op Ibiza alle dagen feest. Het genre heeft al enorm veel bagger opgeleverd, zoals de Amerikaanse sterrenvehikels Valentine’s Day (2010) en New Year’s Eve (2011), waarin Robert De Niro zo onverschillig een stervende vader schmiert dat je er bijna de slappe lach van krijgt.

Een leuke woning = een leuk leven

Mannenharten van regisseur Mark de Cloe is vergeleken daarmee een integere, competente film. De Cloe geldt sinds zijn korte boy-meets-girl-filmpjes als specialist in Nederromantiek, maar met Mannenharten weet hij de stiekeme traan niet los te woelen. Het script kent aardige wendingen, de cast doet zijn werk, maar de stijl is te nadrukkelijk.

Neem Tim, de rol van Daan Schuurmans. Hij bewoont met zijn liefje een blauwgrijze IKEA-toonzaal, dus dat wordt niks, besef je direct. De sexy yogalerares bij wie hij in bed belandt, leeft daarentegen in een cocon van geel en rood; in haar loft met uitzicht op de Amsterdamse Westertoren nemen de geliefden de plechtige reclameposes aan die Nederlandse films vaak met erotiek verwarren.

In de finale – Oud en Nieuw, vuurwerk boven Amsterdam – wordt alles nog eens handzaam samengevat in flashbacks: zo belandde u dus hier. En kom nu op met die traan, verdorie! Het luistert nauw, een liefdesensemble. Na tien jaar voelt de formule ook wel wat sleets.

Gelukkig zijn de feestdagen nu wel zo’n beetje op.