Icarus als bommenwerper in installatie Cristina Lucas

In 2009 brak ze internationaal door met het verstilde videoportret La Liberté Raisonnée. De Spaanse kunstenaar Cristina Lucas (1973), opgeleid aan de Rijksakademie in Amsterdam, ‘schilderde’ in deze film van krap vijf minuten een wereldberoemd schilderij van Delacroix na. Dat schilderij, La Liberté guidant le peuple uit 1830, zindert van revolutionaire heroïek. Lucas’ video zinderde net zo maar ging verder: tot aan het moment dat de Revolutie haar kinderen én haar eigen symbolen opeet.

Video-installaties, foto’s, performances – in bijna alles wat Lucas doet verhoudt zij zich tot de kunstgeschiedenis, of dat nu de Stijl is of de Franse Romantiek. Haar werk is esthetisch, maar heeft een boodschap die eigentijds is en rijk aan associaties. Dat geldt zeker voor haar nieuwste werk, waar ze al meer dan drie jaar aan bezig is en dat nog steeds groeit. Bij galerie Tegenboschvanvreden in Amsterdam beleeft dit werk zijn Nederlandse première. From the sky down is een uit meerdere delen (ook tekeningen) bestaande installatie van inmiddels anderhalf uur lengte. In Amsterdam is de installatie sec opgesteld. Drie projectieschermen staan als een wandvullend kamerscherm achterin de galerie.

Op het linkerscherm telt de film af vanaf het begin. In 1912 zijn we dan. En steeds komt er alleen maar tekst in beeld: de naam van een oorlog of gewapend conflict, het soort bom dat is gebruikt, de plaats en het aantal burgerslachtoffers dat is gevallen. Op het middenscherm verschijnen wisselende kaarten waarop de naam van een stad als een bom op de kaart wordt afgevuurd. Rechts verschijnen historische krantenfoto’s van fietsvliegmachines, bommenwerpers, lachende vliegeniers, advertenties voor de luchtvaart en – naarmate de jaren tellen – verminkte mensen, lijken, steden in puin. Steeds meer namen van steden worden op de kaart afgevuurd.

Icarus vloog in zijn hoogmoed zo dichtbij de zon dat zijn vleugels verschroeiden en hij de zee in stortte. Het is een overbekende mythe. Ook de geschiedenis van de twintigste eeuw is bekend. En toch slaagt Lucas er knap in om je met andere ogen naar die geschiedenis en die mythe te laten kijken. Want hoe herkenbaar is het menselijk verlangen om te vliegen. En hoe gruwelijk is het dat dit verlangen uiteindelijk vooral is aangewend om tapijten van bommen te weven over bijna de hele wereld.

Lucette ter Borg