Gewoon alcohol in Katwijk

Per 2014 mogen 17-jarigen geen alcohol meer drinken Burgemeester Wienen van Katwijk wil een overgangsregeling

Toen landelijke politici nog totaal geen heil zagen in een verhoging van de minimumleeftijd voor het kopen van alcohol, was burgemeester Jos Wienen (CDA) van Katwijk daar al druk voor aan het lobbyen. Hij sprak met Kamerleden, ambtenaren en zelfs voormalig minister Klink (Volksgezondheid, CDA) om ze te overtuigen om toch in ieder geval een lokaal experiment met een leeftijdsverhoging mogelijk te maken in zijn gemeente.

Nu de leeftijdsverhoging van 16 naar 18 jaar per 1 januari ingaat, wil uitgerekend deze burgemeester de nieuwe wet niet volledig handhaven. De Tweede Kamer wilde geen overgangsregeling voor huidige 16- en 17-jarigen, die nu nog alcohol mogen drinken. Wienen wil die regeling wel, in ieder geval in de lokale horeca. Vanavond debatteert de gemeenteraad van Katwijk hierover.

Wienen snapt „dat het gek overkomt” dat juist hij nu de ongehoorzame burgemeester is. Maar die overgangsregeling is hard nodig. „Een jongen van 17 die gewend was om elke week te gaan stappen, gaat nu niet ineens tv kijken met zijn moeder. Als jongeren nergens heen kunnen, zet je illegaal aanbod in het zadel.”

Waarom maakt hij zich zo druk over alcoholbeleid? Waar komt dat vandaan? Jos Wienen vertelt dat hij opgroeide als zoon van een huisarts die in Ridderkerk praktijk aan huis had. Daardoor zag hij soms welke patiënten daar kwamen, ook alcoholverslaafden „Daar zag ik de desastreuze effecten die alcohol kan hebben.”

Bij zijn aantreden als burgemeester van Katwijk, in 2001, kreeg hij ook al snel te maken met alcohol. Eén van de grootste problemen die hier speelden, zegt hij, was de overlast van jongeren op zaterdagnacht. Als de kroegen gesloten waren, stroomden zij de straat op waar ze bleven rondhangen. „Er was geluidsoverlast, vandalisme, geweld. Het was een puinhoop.”

Hij sprak met cafés af dat ze langer zouden openblijven. Ze mochten pas sluiten als er nog maar een paar gasten binnen waren. Maar ze mochten na één uur ook niemand meer binnenlaten. Ook ging om één uur een straatverbod in. Rondhangende jongeren werden naar huis gestuurd.

Het werkte, maar niet alle problemen waren opgelost. „Er was hier nog steeds een cultuur van drinken op straat. Bij bankjes en in parken stonden groepjes jongeren met drank.” Die drank werd gekocht door 16-plussers, maar er waren ook vaak genoeg 14- en 15-jarigen die het stoer vonden om mee te doen.

Toen Wienen hoorde van een 12-jarig meisje dat stomdronken van straat werd gehaald door de politie, raakte hem dat enorm. „Er werd steeds weer drank in beslag genomen door de politie, maar het was dweilen met de kraan open.”

Maar één oplossing

Volgens de burgemeester was er maar één oplossing: de minimumleeftijd verhogen naar 18 jaar. Lokale supermarkten en slijterijen bleken bereid om een convenant met de gemeente te sluiten. „Zij hadden zelf ook last van de jongeren die rond hun winkels hingen.” Toen zijn plannen landelijke bekendheid kregen, gingen landelijke ketens dwarsliggen. Albert Heijn en Dirk van den Broek verboden hun filialen om mee te werken.

Wienen benaderde Kamerleden die hem hadden moeten helpen om de leeftijdsverhoging alsnog lokaal af te kunnen dwingen, bij wijze van experiment. Maar zelfs zijn eigen CDA was „niet heel enthousiast”. Pas in 2012 kwam er een Kamermeerderheid voor de landelijke verhoging die over een maand ingaat.

Natuurlijk is Wienen daar blij mee. „En nu wil ik dat de wet een succes wordt.” Dat is precies waarom hij een overgangsregeling wil voor de 16- en 17-jarigen.

„Ik wil niet dat mensen achteraf kunnen zeggen dat jongeren gewoon zijn blijven drinken – maar nu illegaal. Als de invoering nu fout gaat, kunnen we er nog jaren achteraan blijven lopen.”