Fotoblog toont Syrië door de lens van lokale jongeren

Orwa Nyraba, producent van de Syrische documentaire Return to Homs, maakt ook een blog met oorlogsfoto’s van jongeren.

Het hoofd van de tiran’, foto van Abd Doumany, 16 november 2012, Douma

‘De burgeroorlog in Syrië is verschrikkelijk, maar op artistiek vlak komt er veel los. Ondanks alle ellende, zie ik dat als een overwinning.”

De Syrische activist en filmmaker Orwa Nyrabia (1977) is in Nederland voor Return to Homs, de openingsfilm van het IDFA die de komende dagen nog draait in Amsterdam. Nyrabia is producent van de film en maakte deels zelf opnames van het gewapende verzet in de Syrische stad Homs. Daarnaast maakt hij samen met het Prins Claus Fonds het Syrische fotografieblog ‘From Inside: A Diary of Syria’, dat sinds vorige week donderdag in de lucht is. Het Prins Claus Fonds steunt het blog met 80.000 euro.

Het idee van het blog, waar jonge fotografen en filmmakers hun werk posten, ontstond kort na het uitbreken van de burgeroorlog. Nyrabia: „Via de sociale media zag ik steeds meer interessante foto’s en videobeelden opduiken. De opnames kwamen niet alleen van amateurfotografen uit de grote steden, maar ook van mensen uit achterlijke dorpjes.”

Ook stuitte hij op Lens Young Homsi, een Facebookpagina waar burgers uit Homs allerlei foto’s op plaatsen. „In het begin stonden er slechte, sentimentele beelden op, meestal gemaakt met eenvoudige digitale camera’s. Maar al heel snel werd het ook een servicepagina. Mensen begonnen elkaar berichten te sturen: Kan je een foto van mijn huis maken? Ik wil weten of het er nog staat.”

De site bracht Nyrabia op een idee. „Je zag hoe sommige amateurfotografen de mogelijkheden op hun camera begonnen te onderzoeken. Ze gingen meer kunstzinnige beelden maken en experimenteren met scherptediepte. Sommige foto’s waren echt goed.”

In samenwerking met het Prins Claus Fonds ontwikkelde Nyrabia het plan om een aantal jongeren een training op afstand te geven. „De eerste groep van vijf fotografen uit Homs en Deir ez-Zor krijgt nu via Skype begeleiding vanuit Parijs van de Syrische filmmaker Usama Muhammad.”

Op het fotoblog staat nu werk van drie fotografen: een mix van harde nieuwsfoto’s en poëtische beelden. „Volgende maand komen er foto’s van drie jongens bij. De maand daarop weer. Zo willen we het opbouwen.”

Nyrabia toont een filmpje. In opdracht van Muhammad filmde de 22-jarige Diya Homsi de wandeling die hij dagelijks maakt naar zijn huis in Homs. We zien een jongen die door een vernielde wijk wandelt, een paar trappen van een kapot huis oploopt, om tussen het puin zijn bed op te zoeken. In de straten is het stil; alleen de schrille kreten van zwaluwen. Nyraba: „Nu staan er alleen foto’s op, maar we willen ook dit soort filmpjes plaatsen”.

De deelnemers krijgen betere camera’s en kogelvrije vesten. „Het oorspronkelijke plan was om na zo’n training samen te komen in Kaïro. Maar helaas kunnen deze jongens het land niet meer uit.” De fotografen zijn hun leven niet zeker. Van de vijf, die nu door Muhammad worden begeleid, komen er drie uit de stad Deir ez-Zor. Nyraba: „Eén van hen is opgepakt, we weten niet waar hij is. En één van hen leeft niet meer.” De 20-jarige Morhaf kwam om het leven toen een raket op zijn woning viel.

Voelt Nyrabia zich verantwoordelijk voor hun veiligheid? „Ze hebben er zelf voor gekozen om in een belegerde stad te blijven. Mijn doel is hen te helpen zich te ontwikkelen. We betalen de fotografen niet en ik stimuleer ze niet om foto’s van slachtingen te maken. Het gaat erom dat ze hun eigen stem vinden. Maar als deze jongens naar gevaarlijke plekken willen gaan, kunnen we ze niet tegenhouden.”

‘Return to Homs’ t/m 1 dec op festival IDFA, Amsterdam. Info: nrch.nl/36t9.

Foto blog: photodiaryofsyria.com.