Duitsland en EU verder met de beproefde methode-Merkel

Niet alleen Duitsland, maar de hele Europese Unie heeft na de bondsdagverkiezingen ruim twee maanden moeten wachten. Maar nu is er in het machtigste land van Europa dan eindelijk een regeerakkoord, waarmee de christen-democraten van Angela Merkel en hun nieuwe, sociaal-democratische coalitiepartner hopelijk binnen enkele weken een nieuwe regering kunnen presenteren.

Wie had gehoopt dat Merkel haar grote verkiezingszege zou omzetten in gedurfd nieuw beleid, komt bedrogen uit. De drie deelnemers aan de ‘grote coalitie’ hebben op binnenlands terrein elk hun eigen prioriteiten in de wacht gesleept: geen belastingverhoging (CDU), een stapsgewijs ingevoerd minimumloon (SPD) en een tol voor buitenlandse personenauto’s op de Duitse snelwegen (CSU). Economische hervormingen, die Duitsland graag aan de andere landen voorschrijft, staan amper op de agenda – terwijl ook Duitsland met zijn beschermde sectoren, conservatieve winkelsluitingstijden en zwakke regionale banken ze goed zou kunnen gebruiken.

Maar Merkel mag van de kiezers een groot mandaat hebben gekregen, de uitslag van september liet haar geen andere keuze dan in zee te gaan met de SPD. Daarom, én omdat die partij voor het regeerakkoord nog goedkeuring van haar leden moet zien te krijgen, had ze een onderhandelingspositie die veel sterker was dan haar zetelaantal zou doen vermoeden. Het resultaat is een vooral pragmatisch akkoord met voor elk wat wils, waarmee Merkel straks op haar pragmatische manier verder kan regeren met een iets naar links aangepaste middenkoers.

Zowel Merkel als SPD-leider Gabriel onderstreepte gisteren bij de presentatie van het akkoord het belang van de Europese Unie. Duitsland kan alleen sterk zijn als Europa sterk is, zei Merkel. En Gabriel, naar verwachting de nieuwe vicekanselier, verzekerde dat Duitsland zal werken aan „de stabilisering van Europa en de euro”. Dat klinkt allemaal hartverwarmend, maar de hamvraag is: hoe? Is een sterk Europa wel denkbaar als harde bezuinigingen het herstel van de de zwakke economieën in de zuidelijke landen blijven bemoeilijken? Merkel heeft haar persoonlijke mandaat niet gebruikt om haar landgenoten er alsnog van te overtuigen dat het belang van de Grieken ook werkelijk hun belang is.

Alles wijst op voortzetting van de huidige lijn in de EU – verdere integratie van het financiële en economische beleid, maar alles met kleine stapjes. Het is de beproefde methode-Merkel. Maar of dit genoeg zal zijn om Europa door de crisis te loodsen en nieuw elan te geven, is sterk de vraag. De invoering van tol voor buitenlandse auto’s is in elk geval een slecht symbool om mee te beginnen, een maatregel die op gespannen voet staat met de Europese beginselen.