‘Dé Amsterdamse is Marokkaanse vrouw van 40 jaar’

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

Illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

Wie weleens in Amsterdam komt heeft hem misschien voorbij zien komen: ‘Weet je stad.’ Het is de nieuwe slogan van stadszender AT5, die sinds een tijdje prijkt op billboards in de hoofdstad. Veel AT5-kijkers vinden het een curieuze formulering, lieten ze online weten. „Maar het is vast zo door de makers bedoeld”, schreef een blogger. Onderdeel van de campagne is een aantal stellingen. ‘Weet dat elke Amsterdammer het altijd beter weet’, bijvoorbeeld. Die slaan we voor deze rubriek even over. Maar deze is er ook: ‘Weet dat de doorsnee Amsterdamse een Marokkaanse van 40 is.’ We zoeken uit of dat waar is.

Waar is het op gebaseerd?

‘Wees verschillig.’ Die klinkt vast nog wel bekend. Deze VARA-slogan komt van hetzelfde reclamebureau als de ‘Weet je stad’-campagne: DEAR. Desgevraagd melden ze daar dat de inhoudelijke informatie afkomstig is van AT5 zelf. AT5 verwijst ons naar het eigen programma Wereldstad. In de aflevering ‘Superdiversiteit’ vertelt Maurice Crul, hoogleraar onderwijs en diversiteit aan VU en Erasmus Universiteit, over de verschillende nationaliteiten in Amsterdam.

„Wie is nou eigenlijk de echte Amsterdammer”, vraagt de AT5-verslaggever. Crul: „Diegenen met de langste en meest stabiele woongeschiedenis in Amsterdam, zijn Marokkaanse vrouwen. Die verblijven het langst en het meest stabiel in Amsterdam. Dat zijn eigenlijk onze echte Amsterdammers.” Crul zegt ook dat sinds 2011 het aantal allochtonen in de stad groter is dan het aantal autochtonen. Op deze twee uitspraken beroept AT5 zich.

En, klopt het?

De slogan gaat over doorsnee Amsterdamsen – vrouwen dus. Hoe moeten we dat eigenlijk zien, ‘doorsnee’? Een logische vertaling is ‘gemiddeld’. Maar het is weinig zinvol van verschillende nationaliteiten een gemiddelde uit te rekenen. Logischer is om de modus – denk aan modaal – te nemen. En om dus eerst te berekenen welke nationaliteit het meest voorkomt.

Bureau Onderzoek en Statistiek (O+S) van de gemeente Amsterdam vertaalt de stad in cijfertjes. De westerse en niet-westerse allochtonen samen vormen 50,6 procent van de inwoners van Amsterdam. (O+S hanteert dezelfde definitie van ‘allochtoon’ als het CBS: iemand die in Nederland woont en van wie ten minste één ouder in het buitenland is geboren. Wie zelf in het buitenland is geboren, hoort tot de eerste generatie, wie in Nederland is geboren, hoort tot de tweede generatie.)

Amsterdam heeft net iets meer allochtonen dan autochtonen, zoals Maurice Crul zei tegen AT5. Maar de grootste bevolkingsgroep is de autochtone, met 49,4 procent.

Van alle vrouwen die in Amsterdam wonen (406.106 stuks) zijn er 35.349 Marokkaans. Dat is 8,7 procent. De Marokkanen vormen sinds een paar jaar weliswaar de grootste minderheidsgroep in de hoofdstad, maar ze blijven een minderheid. En een minderheid is niet doorsnee.

Dan nog de leeftijd. Het best vertegenwoordigd bij de vrouwen zijn de twintigers. Om precies te zijn: die van 26 jaar. Daar zitten ook veel studentes tussen, die gedeeltelijk weer wegtrekken. Van al die 26-jarigen is 50,2 procent autochtoon blijkt uit statistieken van onderzoeksbureau O+S. Als je dan toch ‘doorsnee Amsterdamsen’ wil benoemen, dan moet je denken aan deze groep vrouwen.

Hoe komt AT5 dan op die 40 jaar terecht? Een medewerker antwoordt dat die is „toegevoegd om het statement compleet te maken, en het een positieve insteek te geven”. AT5 laat weten dat de stellingen uit ‘Weet je stad’ zijn bedacht om op te vallen en te prikkelen. We moeten het niet als een „feitencampagne” zien.

Conclusie

AT5 zegt in een nieuwe campagne dat de doorsnee Amsterdamse een Marokkaanse vrouw van 40 is. Dat is niet waar. Het meest ‘doorsnee’, als we die term willen gebruiken, is een autochtone vrouw van 26 jaar. De uitspraak is onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je graag gecheckt zou willen zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt