Dag van de waarheid voor komeet ISON: overleeft hij de zon?

ISON afgelopen maandag. Dit beeld komt van de STEREO-A ruimtemissie van de NASA. Foto Reuters / NASA

De dag van de waarheid is aangebroken voor ISON. Vandaag scheert de komeet langs de zon. De grote vraag is of hij dat overleeft. Mocht hij de hitte doorstaan, schijnen hij en zijn staart over een paar dagen helderder dan een volle maan. Zoiets gebeurt grofweg eens in de tien jaar. Maar de kans bestaat dat ISON zwakker blijkt dan gedacht en door de enorme hitte van 2760 graden Celsius vergaat.

Eigenlijk weet niemand precies wat ISON gaat doen. Astronomen zitten vandaag hoe dan ook aan hun telescoop gekluisterd.

In dit gifje van ruimtevaartorganisatie NASA is te zien welke afstand ISON de afgelopen 24 uur ongeveer afgelegde.

Gifje van NASA. ISON op weg naar de zon.

Wetenschapsredacteur bij NRC Handelsblad Hendrik Spiering noemt ISON een cadeautje.

“Hier zie je het zonnestelsel in werking. Dat lijkt normaal zo stabiel.”

De komeet, die nu al de “komeet van de eeuw” wordt genoemd, komt uit de uiterste randen van het zonnestelsel. Spiering:

“Het zonnestelsel wordt omringd door een wolk van ijsballen. Zo nu en dan raakt daar eentje van los. Door de verdamping van het ijs vormt zich achter zo’n komeet een staart.”

ISON wordt ook wel een “zonnescherende” komeet genoemd, omdat hij zo dicht langs de zon komt. Dan hebben we het over ongeveer 1,2 miljoen kilometer op het kritieke moment, rond 19.37 Nederlandse tijd. In dit filmpje legt NASA uit wat dat is, een “sungrazing comet”:

Er zijn drie mogelijkheden: ISON overleeft de zon en wordt zo lichtgevend dat wij hem vanaf de aarde gemakkelijk kunnen zien met het blote oog. Of ISON wordt uiteengerukt in grote brokstukken, die ook te zien blijven, maar minder indrukwekkend zijn. Een derde mogelijkheid is dat de komeet erg zwak blijkt en gewoon opgaat in een stofwolk.

Hoogleraar theoretische sterrenkunde Vincent Icke vertelde gisteren bij De Wereld Draait Door al over de enorme opwinding waar ISON voor zorgt.

“Er kan van alles gebeuren, maar als gebeurt wat waarschijnlijk is, zal dit ding langs de zon scheren en door de werking van de zon gedeeltelijk in stukken breken en dat geeft een prachtige plof.”

Wetenschapper Don Yeomans, die voor NASA hemellichamen in de gaten houdt die “in de buurt” van de aarde komen, over waarom ISON zo speciaal is:

Beelden van ISON op 22 november, toen hij voor zonsopkomst een observatorium op de Canarische Eilanden deed oplichten: