Berlusconi verzwakt door verbod politieke functies

De Italiaanse oud-premier is zijn senaatszetel kwijt, wegens een veroordeling voor financiële fraude Hij belooft zijn aanhang dat hij niet opgeeft Zijn oude partij wil hij nieuw leven inblazen

Redacteur Europa

„We gaan ons niet terugtrekken in een of ander klooster”, zei Silvio Berlusconi gistermiddag, een half uurtje voordat de Senaat hem zijn zetel ontnam. „We zijn hier en we blijven hier.”

Voor- en tegenstanders van de 77-jarige mediamagnaat wisten daarom niet goed hoe ze de dag van gisteren moesten duiden. Twintig jaar nadat hij de politiek instapte, heeft Berlusconi een verbod op representatieve politieke functies gekregen. Ondanks alle geroep over „een staatsgreep” en „een zwarte dag voor de democratie” was het besluit van de Senaat om hem zijn zetel te ontnemen een uitgemaakte zaak. Het rechtse kamp was te klein om dat tegen te houden. In de vorig jaar aangenomen wet staat het duidelijk: wie tot meer dan twee jaar cel is veroordeeld, raakt zijn zetel kwijt.

Berlusconi is op 1 augustus definitief tot vier jaar cel veroordeeld. „Ik heb in heel mijn leven nog nooit het strikt toepassen van de wet horen omschrijven als een staatsgreep”, zei Luigi Zanda, de linkse fractieleider in de Senaat.

Berlusconi’s partijgenoten in de Senaat hadden zwarte kleren aangetrokken, als teken van rouw. Tegenstanders begonnen rond half zes met veel uitroeptekens te twitteren dat hij senator-af is. Maar echt weg uit de Italiaanse politiek is Berlusconi niet.

Zelf zei hij dat het voorbeeld van Beppe Grillo, die van buiten het parlement zijn protestpartij Vijfsterrenbeweging met strakke hand stuurt, laat zien „dat men zich ook buiten het parlement kan blijven inspannen en kan blijven vechten voor onze vrijheid”.

Toch maakt zijn schorsing als senator hem kwetsbaarder. Al was het alleen maar omdat hij nu zijn parlementaire onschendbaarheid kwijt is. In Milaan en Napels lopen nog justitiële onderzoeken tegen hem, wegens het aanzetten van getuigen tot meineed en het omkopen van senatoren. Een officier van justitie zou kunnen besluiten hem te laten arresteren.

Mooie campagneplaatjes

Bovendien is daar die veroordeling, wegens financiële fraude. De vier jaar cel zijn door een eerdere amnestie en een leeftijdsclausule omgezet in een jaar sociale dienstverlening. Berlusconi die de straat schoon veegt, levert misschien mooie campagneplaatjes op. Maar ze herinneren er ook aan dat de man is veroordeeld.

Daarbij komt dat Berlusconi nooit het parlement als podium voor zijn politieke optredens heeft gebruikt, en dat dus ook niet zal missen. Een senator van Grillo’s partij herinnerde er gisteren nog aan dat Berlusconi vrijwel nooit aanwezig was, vrijwel nooit heeft meegestemd en als senator vrijwel geen wetgevende activiteit heeft ontplooid.

Sommige Italiaanse commentatoren spreken nu over het einde van een Ventennio, de periode van twintig jaar dat Berlusconi in de politiek zit. Het woord verwijst naar de eerdere, even lange periode dat de fascistische dictator Benito Mussolini aan de macht was. Maar commentator Barbara Spinelli van de krant La Repubblica waarschuwde dat Berlusconi over twee formidabele wapens blijft beschikken: zijn enorme mediamacht, als eigenaar van drie grote commerciële zenders, en zijn kolossale rijkdom.

Bovendien, schreef Spinelli, het berlusconisme, met zijn cynische benadering van de politiek, zijn nadruk op het gebruik van de media en het schaamteloos bespelen van de publieke opinie, dat is Italië niet zomaar kwijt.

Het Berlusconi-kamp gaat nu in de oppositie tegen de brede coalitie van premier Letta, die kan rekenen op de steun van centrum-rechtse dissidenten die deze maand uit het kamp van Berlusconi zijn weggelopen. Vermoeid kondigde Berlusconi aan dat hij overal in Italië lokale afdelingen wil vormen van Forza Italia, die hij nieuw leven wil inblazen als een actiepartij. Op advies van zijn marketingmensen ligt de naam voor die ‘clubs’ al klaar: Forza Silvio.