‘VVD wil zelf toetsen of wetten voldoen aan internationaal recht’

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. De VVD vindt dat de Kamer voortaan moet bepalen of de overheid zich houdt aan internationale verdragen. Foto ANP / Lex van Lieshout

Voortaan moet de Kamer en niet de rechter beoordelen of wetten aan internationale verdragen voldoen. De regering moet niet worden opgehouden door de rechter, vindt VVD-Kamerlid Joost Taverne. Vandaag breekt hij in de Volkskrant nogmaals een lans voor het wetsvoorstel hierover dat hij eerder indiende.

Het parlement is volgens Taverne de “hoogste democratisch gelegitimeerde instantie”, zo zegt hij vandaag in de krant. Die zou dan ook over de eigen wetten moeten gaan en niet de rechter. De regering mag volgens het Kamerlid niet in de wielen worden gereden door de rechter “als ze beloftes aan de kiezer wil uitvoeren”.

Zo verklaarde de rechter vorig jaar de afschaffing van de bijstand voor kunstenaars (de WWIK) zonder overgangsregeling als een schending van de fundamentele rechten van de mens op grond van het Europese mensenrechtenverdrag. In een opiniestuk in NRC Handelsblad betoogde Taverne vorig jaar al dat hij dit tekenend vond voor “de inflatie van het begrip ‘mensenrechten”. Rechters zouden internationale verdragen steeds ruimer opvatten, zegt Taverne opnieuw in de Volkskrant vandaag:

“Als je lang blijft doorpraten, dan is alles een mensenrecht. Dan word ik straks zelf gedwongen om geen thee meer uit de automaat te zetten, maar zelf thee te schenken.”

Taverne vindt dat de wetgever actiever moet zijn en wil aan artikel 93 en 94 van de Grondwet dat rechtstreekse werking toekent aan alle internationale verdagen, de zinsnede “behoudens voor zover bij wet anders is bepaald” toe voegen.

Radicaal voorstel

Het voorstel van Taverne is heel radicaal zegt juridisch redacteur en commentator van NRC Folkert Jensma:

“We leven in een rechtsstaat die gekenmerkt wordt door het feit dat de overheid gebonden is aan het recht. De rechter controleert of de overheid zich aan dat recht houdt. Maar Taverne zegt dat het parlement, de politiek zichzelf dus voortaan moet gaan controleren. Dat gaat heel erg ver.”

Verschillende rechtsdeskundigen sabelden het voorstel van Taverne al neer. De VVD zou zich in juridisch Nederland ‘onsterfelijk belachelijk’ maken. Het voorstel van Taverne is een gotspe, zegt docent rechtswetenschap aan de Radboud Universiteit Nijmegen Joseph Fleuren in de krant.

“Rechters die niet aan grondrechten mogen toetsen, dat zou uniek zijn in de wereld. Stel dat de PVV de grootste wordt. Dan zullen er wetten tot stand worden gebracht die in strijd zijn met de mensenrechten.”