Ondernemers, let op! Het Kodak-moment komt

Drones, biotechnologie en 3D-printen veranderen de wereld Als bedrijf is het innoveren of ten ondergaan Dat zei Peter Diamandis in een vol Carré. Hij vertelde alleen niet hoe

Tweederde van de mensen haat hun baan. Maar moet je echt de schappen vullen? Een robot kan dat doen! Net zoals je drone over tien jaar boodschappen doet bij de supermarkt en je het toetje thuis uitprint in 3D. Het is onafwendbaar. Technologische vooruitgang groeit exponentieel. Ondernemingen moeten zich op tijd aanpassen, anders delven ze het onderspit. Dat is kort gezegd de boodschap die futuroloog en bestsellerauteur Peter Diamandis verspreidt op conferenties wereldwijd.

Vorige week deed hij dat in Amsterdam. Het was de eerste keer dat Diamandis – één van de vijftien invloedrijkste personen ter wereld volgens het MIT in Cambridge (VS) – Nederland bezocht, nadat Tegenlicht eerder dit jaar een aflevering aan hem had gewijd. De gemeente stelde Koninklijk Theater Carré ter beschikking; 750 ‘decisionmakers’ en 100 ‘topstudenten’ vulden de zaal op uitnodiging van consultancybureau Deloitte en The Executive Network.

De locatie was perfect gekozen volgens ondernemer Peter Vermeer, in de rij bij de kassa voor Carré. „Het is een echt theaterstuk.” Na de lezing ging de techondernemer door naar Microsoft. Daar pitchten elf start-ups hun ideeën.

Diamandis is aanhanger van Ray Kurzweils Singularity Theory en medeoprichter van de Singularity University in Californië. Die theorie beschrijft kort gezegd hoe technologische vooruitgang een exponentiële curve is. Bij het knikpunt (de knie) gaat de aanvankelijk bijna lineaire lijn plots scherp omhoog. Op dat punt ontwikkelt de technologie zich ineens explosief. Uiteindelijk bereiken die verschillende technologieën – onder meer 3D-printen, robots, mobiele technologie en biotechnologie – samen het moment van ‘singularity’, het punt waarop computers de mens zijn voorbijgestreefd in intelligentie. Dat klinkt eng, maar je kunt het ook zien als ‘opportunity’, legt Diamanids uit. „Neem zonne-energie. In veertig jaar tijd is een zonnecel honderd keer zo goedkoop geworden. Elke dag straalt er vijf keer meer energie op aarde dan de wereldbevolking nodig heeft. Dus wat nou crisis? We leven in tijden van overvloed.”

Knikpunt in de curve

De ontwikkeling van nieuwe technologieën als robots, 3D-printen, sensoren en drones gaat stormachtig snel. Voordat die nieuwe technologieën het ‘knikpunt in de curve’ hebben bereikt, moeten ondernemers innovatie integreren in hun eigen bedrijf. En ze moeten niet bang zijn te experimenteren aan de ‘randjes’. Daarmee bedoelt Diamandis: hun bedrijf uitbouwen in onverwachte richting. Google kwam met een zelfrijdende auto, Microsoft stapte in ‘games’. Of, een voorbeeld uit zijn eigen ervaring: mijnbouw in de ruimte. De grootste kostenposten voor mijnbouw op aarde zijn mensen en energie. In de ruimte is energie vrijwel gratis: 1,3 kilowatt per vierkante meter zonnepaneel. Dus begon Diamandis een onderneming die platina delft in ruimterotsen.

Toekomstmuziek? Vaagtaal? Dat valt wel mee. In 1999 geloofde ook niemand dat bellen met de mobiele telefoon bijzondere nuttig was, herinnert Diamandis het publiek. „Als ik je twintig jaar geleden had verteld dat je je telefoon opdrachten had gegeven met je stem en die binnen een paar seconden met antwoorden op complexe vraagstukken was gekomen, had je gedacht ‘onzin’. De smartphones van nu zijn honderd keer sneller dan de meest geavanceerde computer tien jaar geleden.”

De vorm van een exponentiële curve maakt dat we gewoon nog niet helemaal doorhebben, hoe hard het eigenlijk gaat, zegt Diamandis. Het is een wiskundig principe. Bij kleine getallen verloopt de ontwikkeling van een exponentiële curve bijna lineair. Komt de curve bij ‘de knie’, dan gaat het ineens heel hard. Neem digitale fotografie. In 1996 leek de snelheid waarmee het aantal pixels in foto’s toenam bijna lineair. Kodak wilde om die reden nog niet beginnen aan het ‘experiment’. Vorig jaar ging Kodak – in 1996 nog een bedrijf met 140.000 werknemers en een marktwaarde van 28 miljard dollar – failliet. In datzelfde jaar kocht Facebook fotosite Instagram, een start-up met dertien werknemers, voor 1 miljard dollar. Diamandis praat over het ‘nieuwe’ Kodak-moment. Het publiek lacht. De schermpjes lichten weer op.

Experimenteren aan de randjes

Op dezelfde manier zijn boekwinkels, muziekhandels en andere ondernemingen uit de markt gewerkt door Amazon, iTunes en Craigslist, waarschuwt Diamandis. „En dat wordt alleen maar erger.” Dankzij internet is er steeds meer informatie beschikbaar voor steeds meer mensen en er is een publiek dat je kan aanspreken om een nieuw idee te financieren via crowdfunding. Gevolg: exponentieel groeiende technologieën bereiken steeds sneller hun kantelpunt. Overheden en gevestigde bedrijven kunnen het niet meer tegenhouden, preekte Diamandis. „Tegenwoordig staat een bedrijf gemiddeld vijftien jaar in de Fortune 500 [de lijst met de welvarendste bedrijven in de Verenigde Staten]. In 1926 was dat bijna zeventig jaar!”

Ondernemers van nu staan voor de keuze, legde Diamandis het publiek in Carré uit: of zelf innoveren, of ten ondergaan. Ondernemers kunnen alleen overleven als ze innovatie integreren in hun eigen onderneming en radicaal decentraliseren – want alleen een platte organisatie biedt ruimte voor het broodnodige ‘experimenteren aan de randjes’.

Hoe moet dat in praktijk? Dat is precies de vraag waarmee hij zijn publiek achterliet.