Kerstsprookje zonder vals sentiment

De Duitse jeugdboekenauteur Andreas Steinhöfel schreef in 1995 Es ist ein Elch entsprungen, in het Nederlands vertaald als Midden in de winternacht – naar de beginstrofen van het bekende kerstlied. Het boek werd in 2005 in Duitsland verfilmd door de al jaren in Duitsland werkende Nederlandse regisseur Ben Verbong. Dat Midden in de winternacht de Nederlandstalige remake is van die film blijft onvermeld op de aftiteling, alsof de makers nu zelf met de eer willen gaan strijken.

Steinhöfel maakte een leuke variatie op bekende elementen uit de Kerstmanmythe. In de filmbewerking wordt de nadruk gelegd op de Spielberg-achtige kanten van zijn verhaal. De tienjarige Max heeft er moeite mee dat zijn vader er met een veel jongere vrouw vandoor is, precies de beginsituatie van E.T. Net als in die Spielbergklassieker heeft Max een zusje, de hoogbegaafde Kiki. Moeder Kirsten probeert Max zo goed mogelijk op te vangen maar hij verstopt zich liever in de schuur om daar met de treintjes te spelen die zijn vader heeft achtergelaten. En dan wordt Max ook nog gepest door twee buurjongens en achterna gezeten door boze buurman Panneman.

Op een nacht stort de vliegende slee van de Kerstman tijdens een testvlucht neer op de schuur en vindt Max er de eland Moos. Hoewel hij gewond is aan zijn poot laat hij Max opgewekt weten dat hij flink honger heeft. Dus als Max wat boterhammen kan smeren zou dat fijn zijn, en ‘Doe er ook maar een chocomelletje bij’. Terwijl Max de eland verzorgt en gezelschap houdt, sjokt de Kerstman als een zwerver langs de snelweg. Zijn kerstpak is bij het neerstorten besmeurd met modder en dan moet hij ook nog kilometers lopen, op zoek naar Moos.

Zal het nog wel lukken om alle pakjes op tijd te bezorgen? De alcohol-overgoten peptalk die de oma van Max de Kerstman geeft als hij hun huis heeft bereikt, behoort tot de beste scènes.

Midden in de winternacht heeft een prettige toon die verre van zoet is. Amerikaans kerstsentiment blijft hier achterwege. De dialogen zijn grappig, de kinderen spelen goed en de bijrollen zijn sterk bezet, met als uitblinker Arjan Ederveen als een obsessieve jager met een oogje op Max’ moeder. Eland Moos is een zogeheten animatronic, een mechanisch bestuurde robot met de stem van Jeroen van Koningsbrugge. Moos ziet er behoorlijk overtuigend uit maar het komt vooral door Van Koningsbrugge en zijn humoristische uitroepen dat hij de show kan stelen en uiteindelijk zelfs weet te ontroeren. Het einde is weer puur E.T.: niet alleen zien we het silhouet van Moos die langs de maan vliegt maar dankzij hem zijn ook de wonden van Max geheeld.

André Waardenburg