Hard snijden is heilzaam voor sociale huursector

, voorzitter Aedes „Woningbouwverenigingen hebben de neiging te groot te worden, te vervetten.”

Foto Hollandse hoogte

Feest in Den Bosch morgen. Aedes, de koepelorganisatie van woningcorporaties, bestaat 100 jaar en viert dat met een bezoek van koning Willem-Alexander en koningin Máxima. Een Zuid-Koreaanse tv-ploeg komt opnamen maken voor een documentaire over het succes van de Nederlandse sociale huursector.

Maar achter de schermen is het onrustig bij de corporaties. Niet alleen betalen ze sinds dit jaar een forse heffing aan de staat en mogen de huren flink omhoog, ook werkt het kabinet aan nog meer plannen voor de sector, zo lekte in mei uit. Hoe kijkt de sector zelf naar de toekomst? Zes stellingen, voorgelegd aan voorzitter Marc Calon van Aedes.

1De sociale huursector moet veel kleiner worden.

Calon: „We lobbyen niet voor een bepaalde grootte van de sector. Het maakt ons niet uit of mensen van ons kopen of huren. We zijn er voor de mensen met de platte portemonnee. Het fetisjisme waarmee rechts zegt ‘het moet kleiner’ en links zegt ‘het moet groter’ is onverstandig. Er wordt geen goede analyse gemaakt van de problemen. De woningmarkt wordt nu verstoord door inkomenspolitiek. Aan de koopkant door de hypotheekrenteaftrek, aan de huurkant doordat woningen onder het prijsniveau worden verhuurd. De aftrek moet je langzaam afbouwen en je moet reële huren vragen. Huurders en kopers die dat nodig hebben, kun je direct subsidiëren via een woontoeslag. De kloof tussen huur en koop wordt zo kleiner, zodat mensen kunnen kiezen en makkelijker doorstromen naar een koophuis. Dan kan de sociale huursector kleiner worden.”

2Woningcorporaties moeten minder investeren in de leefbaarheid van wijken en in maatschappelijk vastgoed.

„Corporaties moeten voor woongenot zorgen én de waarde van hun vastgoed behouden. Het moet dus geen klerezooi in de buurt worden, geen vuil op de straten of een verloederde speeltuin in de buurt. Maar moeten we taken van de school, de politie of de sociale dienst overnemen? Nee. We moeten ook geen buurtbarbecues organiseren of zaken sponsoren.

Bij het bouwen van maatschappelijk vastgoed ligt het ingewikkelder. Je hebt grenzen nodig: geen boten, niet meebetalen aan Albert Heijn-vestigingen, omdat ze goed zijn voor het dorp, en alleen scholen bouwen waar dat echt nodig is en waar je een langjarig huurcontract kan sluiten. Maar er is ook een grijs tussengebied, waar de gemeente moet bepalen wat wel en niet mag. Bijvoorbeeld de huisvesting regelen voor een huisartsenpost, als die er anders niet zou komen. Maar dat verschilt per plek en per moment. Ik wil geen lijst met honderd dingen die mogen en de rest niet, zoals de politiek graag doet.”

3 Grote corporaties moet je opsplitsen en alleen in hun eigen regio laten werken.

„Nee. Je hebt grote corporaties die goed contact hebben met hun huurders en woningzoekenden, maar ook kleine corporaties die dat niet hebben. Het contact met huurders moet beter. Dáár moet je iets aan doen. Corporaties zijn te institutioneel geworden. Ze hebben de neiging te groot te worden, te vervetten. Dat hoeft niet per se met meer mensen in de wijk, ik ken hele goeie sites waar je alles kunt regelen. Heb je midden in de nacht een kapotte kachel, dan staan ze over een uur op de stoep.”

4 Corporaties moeten veel meer snijden in de bedrijfslasten.

„Ja. Als woningcorporaties pretenderen een bedrijf te zijn, met een publiek doel, dan moeten ze zich ook gedragen als een bedrijf. Minder mensen, meer automatisering, goed scherp op de centjes letten. Hard snijden. Dat doet even zeer, maar daarna treedt de genezing heel snel in en is de patiënt weer fit. Dat zie je in bedrijven ook. Daar word ik veel op aangevallen door onze leden. Die zeggen van ‘jij hebt makkelijk praten’ en ‘ik heb al veel gedaan’.

„We hebben bij Aedes nu zelf het goede voorbeeld gegeven: in vier jaar tijd zo’n 27 procent minder bedrijfslasten, dat moet naar 30 procent. Op elk gebied kan het goedkoper en efficiënter. Er moet meer worden gestandaardiseerd. Neem het verhuurproces. Iemand gaat weg, het huis komt vrij, het moet weer verhuurd worden. Dan zie je hele grote verschillen bij corporaties, als je kijkt naar hoeveel mensen en geld dat kost.”

5 Topinkomens van corporatiedirecteuren moeten snel worden afgebouwd.

„In zeven jaar tijd gaan we terug naar de Balkenendenorm, een maximum voor bestuurders van de allergrootste corporaties. Voor kleinere corporaties gelden andere maxima. Ik vind dat prima. Ik zie liever dat dat nog sneller moet, maar juridisch gezien heb je geen poot om op te staan. Het is al zo uitzonderlijk dat je ingrijpt in bestaande contracten.”

6 Corporaties moeten veel meer woningen verkopen.

„Nee, wat mij betreft is het huidige aantal prima. We bouwen woningen bij, we verkopen wat aan de bovenkant. Dat is het. Het afgelopen jaar hebben we 13.000 huizen verkocht, de jaren daarvoor 18.000. We krijgen nu al gedonder met makelaars, omdat we volgens hen woningen met te hoge kortingen aanbieden en daarmee de markt verpesten. Als we gedwongen worden meer te verkopen, zetten we de prijzen onder druk en zorgen we dat nog meer hypotheken onder water komen te staan. Het gaat om geld voor de sociale huisvesting. Moet je dat naar de private kant brengen?”