Britten vrezen komst migranten

Premier Cameron overweegt maatregelen om de toestroom van Oost-Europeanen te voorkomen

Een oud-minister die waarschuwt voor rellen als er meer Oost-Europese migranten komen. Een tabloid die opent met een verhaal over burgerwachten om Oost-Europeanen ‘Engelse waarden’ aan te leren. Een peiling die uitwijst dat meer dan de helft van de Britten het Europees recht op vrij verkeer van personen wil schrappen.

In het Verenigd Koninkrijk zorgt de komst van Bulgaarse en Roemeense migranten, die zich over vijf weken vrij mogen vestigen in de rest van de Europese Unie, voor toenemende onrust. Die is nu zo groot, dat premier David Cameron overweegt het moeilijker te maken voor EU-burgers een uitkering aan te vragen.

De Britten hebben, samen met Nederland, Duitsland en Oostenrijk, geprobeerd Brussel ervan te overtuigen dat het vrije verkeer van personen moet worden herzien uit vrees voor van massale arbeidsmigratie. Maar gisteren concludeerde de Europese Commissie dat de baten van arbeidsmigratie de kosten ervan ruimschoots overstijgen.

De angst voor Oost-Europese migranten is gebaseerd op ervaring. Het Verenigd Koninkrijk liet in 2004, als enige met Ierland en Zweden, zonder obstakels werknemers uit de nieuwe lidstaten toe. Jack Straw, toenmalig minister van Binnenlandse Zaken, noemde dat twee weken geleden „een onvoorstelbare vergissing” en bood zijn excuses aan. De toen goed lopende Britse economie werkte als een magneet op vooral Poolse jongeren: in plaats van de geschatte 13.000 kwamen er in korte tijd ruim een half miljoen. Velen bleven. Het leidde in sommige wijken tot druk op de wachtlijsten voor sociale woningbouw, gezondheidszorg en onderwijs. Hoewel maar 2,1 procent uitkeringstrekkers uit de Europese Unie komt, houden geruchten over bijstandstoerisme naar het Verenigd Koninkrijk aan.

Hoeveel Roemenen en Bulgaren na 1 januari naar het Verenigd Koninkrijk komen, is onduidelijk. Schattingen variëren van enkele duizenden tot 50.000. Om een dergelijke toestroom te voorkomen, zou Cameron nieuwe migranten pas na een jaar aantoonbare aanwezigheid in het Verenigd Koninkrijk kinderbijslag willen verstrekken of een werkloosheidsuitkering willen geven, in plaats van na de huidige drie maanden. Ook zou een taaltest worden overwogen.

Cameron weet dat hij iéts moet doen. Uit peilingen blijkt dat de kiezers zich over immigratie het meeste zorgen maken. Zijn regering wist de nettomigratie terug te dringen door het moeilijker te maken voor mensen van buiten de EU om binnen te komen. De komst van duizenden Bulgaren en Roemenen zou dat werk tenietdoen. Bovendien vinden kiezers het vrije verkeer van personen één van de grootste nadelen van het EU-lidmaatschap. Op de vraag welke bevoegdheden Cameron bij heronderhandelingen over de Unie zou moeten terugeisen van Brussel noemen Britten van alle achtergronden als eerste de controle over wie er zich in het Verenigd Koninkrijk vestigt. Om de Britten bij Europa te houden, moet de premier dus laten zien dat hij migranten kan weren.

Zowel de eurosceptische UK Independence Party van Nigel Farage, wiens opmars deels te danken is aan een pleidooi voor strengere immigratieregels, als de rechterflank van de Conservatieve partij voert de druk op Cameron op. Ook de burgemeester van Londen, Boris Johnson, had het gisteren in de Daily Mail over een „idioot” immigratiesysteem waarbij „hard wordt opgetreden tegen Australiërs, Nieuw-Zeelanders, veel geld uitgevende Chinese studenten en toeristen”, maar dat „onbekwaam is om te gaan met een toestroom vanuit de EU, van wie sommige [migranten] niet laten zien dat ze willen werken.”

Als Cameron deze week inderdaad met strengere regels komt, komt hij in aanvaring met de Europese Commissie. De Britse regering zou dan onderscheid maken tussen Britse burgers en overige EU-burgers. De Commissie voert al een rechtszaak over een extra ‘recht op residentie’-test waaraan EU-migranten moeten voldoen voordat ze in het Verenigd Koninkrijk een uitkering krijgen. Die test is „discriminerend”, aldus de Commissie.