Akkoord met Iran verdient alle lof

Het moeilijkste deel begint nu pas, zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Kerry zondag, na de bekendmaking van het interim-akkoord over het nucleaire programma van Iran. Dat was een realistische vaststelling. Het onderliggende probleem is nog niet opgelost: Iran kan naar alle waarschijnlijkheid binnen afzienbare termijn een kernwapen ontwikkelen, ook al ontkent Teheran dit van plan te zijn. En de Verenigde Staten, Israël en Saoedi-Arabië willen voorkomen dat het zover komt. De internationale spanning hierover, die afgelopen jaren hoog opliep, blijft voorlopig bestaan.

Maar toch markeert het akkoord een belangrijk keerpunt. De onderhandelaars van Iran en de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad plus Duitsland hebben in Genève de weg gebaand voor een wérkelijke oplossing. Dat is van enorm belang. Bijna 35 jaar hebben de Verenigde Staten en Iran onverzoenlijk tegenover elkaar gestaan, maar nu hebben ze – in plaats van wantrouwen, escalatie en de dreiging van confrontatie – ervoor gekozen de diplomatie eindelijk een serieuze kans te geven. Daarvoor verdienen de leiders in Washington en Teheran lof.

Nu komt het erop aan snel de opening te benutten die het interim-akkoord biedt. Iran heeft ermee ingestemd een half jaar lang belangrijke elementen van het nucleaire programma niet verder te ontwikkelen, in ruil voor een beperkte verlichting van de sancties. Dat betekent dat er voor het bereiken van een alomvattend akkoord maar weinig tijd is, terwijl er grote obstakels zijn. Iran weigert in te stemmen met de volledige ontmanteling van zijn nucleaire programma voor vreedzame doeleinden, en behoudt zich het recht voor op verrijking van uranium. De Verenigde Staten willen voorkomen dat het land straks op basis daarvan alsnog in een paar stappen een kernwapen kan ontwikkelen.

Daarbij komt dat Israël en Saoedi-Arabië, Amerika’s belangrijke bondgenoten in de regio, het interim-akkoord fel hebben afgewezen. Niet alleen vrezen zij een akkoord dat voor Iran de weg naar een kernwapen niet werkelijk en definitief blokkeert. Ze voorzien ook dat de machtsverhoudingen in de regio ingrijpend zullen veranderen door een toenadering tussen Washington en Teheran. En omdat vooral Israël grote invloed heeft in het Amerikaanse Congres, bij zowel Democraten als Republikeinen, kan Obama rekenen op zwaar verzet tegen de koers waarvoor hij heeft gekozen.

Maar de bittere reacties op het interim-akkoord moeten gezien worden tegen de achtergrond van het feit dat de werkelijke onderhandelingen nu gaan beginnen. Het is belangrijk dat het resultaat voor zoveel mogelijk partijen acceptabel is. Maar een geloofwaardig alternatief voor de diplomatieke benadering is er niet.