Via opvangcentra naar het podium

Twee dagen een Nederlands paspoort, en meteen nationaal kampioene veldlopen

Sifan Hassan: „Ik voelde een grote verantwoordelijkheid. Omdat ik nu ook voor Nederland wil winnen.” Foto’s Merlin Daleman

Je hebt talenten en grote talenten. Van Sifan Hassan wordt gezegd dat ze een exceptioneel talent is. Sterker, de twintigjarige Ethiopische loopster, die afgelopen vrijdag een Nederlands paspoort kreeg, wordt door haar trainer Honoré Hoedt nu al op het olympische podium geplaatst. Hij ziet Hassan als een kanshebster voor goud op de Spelen van 2016 in Rio de Janeiro. Niet één keer, maar twee keer. Op zowel de 1.500 meter als 5.000 meter. Ga er maar aan staan, als je net komt kijken.

Zadelt de gewezen bondscoach voor de middellange afstand een pril talent niet met onverantwoord hoge verwachtingen op? Hoedt vindt van niet. Zonder enige reserve: „Ze is dit jaar pas krachttraining en core stability training gaan doen en ze heeft haar looptechniek verbeterd. Daarmee is ze is op de 3.000 meter nu al de nummer drie van de wereld geworden. Na vijf maanden. Dan is het 32 maanden voor de Spelen van Rio de Janeiro alleszins reëel te veronderstellen dat ze een medaille wint. Het zou zelfs laf zijn om anders te beweren.”

Zo, daar kan Hassan het mee doen. Ben je vijf jaar geleden gevlucht uit Ethiopië, heb je vanaf je vijftiende door Nederland gezworven, je ongelukkig gevoeld in diverse opvangcentra en ontdek je pas zo’n twee jaar terug dat je bovengemiddeld hard kunt lopen. In haar geboorteplaats Nazareth had Hassan wel eens gejogd, maar een atletiekbaan had ze nooit van dichtbij gezien. Laat staan dat ze zich bewust was van haar talent.

Die ontdekking deed Hassan in Eindhoven, waar ze na enige omzwervingen was neergestreken in een Ethiopische gemeenschap. Ze maakte kennis met haar landgenoot Aidnua Aitnafu, een voormalige atleet die wat werk verricht voor atletenmanager Jos Hermens en in Eindhoven in zijn vrije tijd looptrainingen geeft. Aitnafu zorgde er via Hermens ook voor dat Hassan een contractje bij Nike kreeg. Voor kleding en genoeg geld om van te leven; Hassan is met weinig tevreden.

Aan de rand van Tilburg, in de schaduw van universiteitsgebouwen, is het moeilijk een voorstelling van Rio de Janeiro te maken. Druilerig weer verdringt de gedachte aan samba en Copacabana, laat staan aan olympisch goud. Maar na acht kilometer rennen door Brabantse bossen heeft Hassan wel duidelijk gemaakt dat haar trainer niet zonder reden hoog van haar opgeeft. De kersverse Nederlandse loopt bij de NK veldlopen in grootse stijl naar haar eerste nationale titel. Hassan wint met meer dan een minuut voorsprong op Maureen Koster (tweede) en Andrea Deelstra (derde). Bovendien wint ze de internationaal bezette wedstrijd met twintig seconden voorsprong op de Portugese Ana Dulce Felix, de Europees baankampioene op de 10.000 meter.

Naast de kille maar overtuigende cijfers valt vooral op dat Hassan gemakkelijk loopt en nauwelijks verschijnselen van vermoeidheid vertoont. Waar haar concurrenten met van pijn verkrampte gezichten de finish bereiken, meldt Hassan zich bijna lachend aan de meet. Was ze niet moe? „Een beetje”, zegt ze na afloop. Om er met een stalen gezicht aan toe te voegen: „Maar niet echt.” Hassan had vooral druk gevoeld. Vanwege de publiciteit rond haar persoon. Ze mocht voor haar gevoel niet verliezen, terwijl het veldlopen niet eens haar specialisme is. Op zachte toon in gebroken Nederlands: „Ik voelde een grote verantwoordelijkheid. Omdat ik nu ook voor Nederland wil winnen.”

Hoe bijzonder is dat? Heel bijzonder vindt ook Gert-Jan Liefers, de nummer acht van de 1.500 meter op de Spelen van Athene. De voormalige atleet speelt op verzoek van Hoedt de rol van Hassans sparringpartner. Hij is onder de indruk van haar natuurlijke souplesse. En van haar inhoud. „Bij een lange duurtraining trek ik op het eind wel eens flink door. En wat denk je: zit Sifan gewoon in mijn nek. Ook als ik aan mij tax zit, loop ik haar er niet af. Dat heb ik een vrouw nooit eerder zien doen. Ik vind haar een supertalent. Ze is gemaakt om te lopen.”

Voor Nederland, dat staat intussen vast. Maar blijft dat ook zo? Is Hassan intrinsiek gemotiveerd om te blijven sporten of gaat ze haars weegs nu ze eenmaal het paspoort heeft? Hoedt is ervan overtuigd dat Hassan wil slagen als Nederlandse loopster. „Ze wil er haar living van maken. Ik heb geen twijfel over haar goede bedoelingen.”

Maar dan blijft er het mysterie van haar vlucht. Zelf wil Hassan niet vertellen waarom ze Ethiopië heeft verlaten. En niemand in haar omgeving die het fijne ervan weet. Er wordt gesuggereerd dat haar iets ernstig is overkomen. Maar die feiten blijven geheim en zijn niet te controleren. Volgens Hoedt had ze wel degelijk een reden om als vijftienjarige te vluchten. Naar zijn weten zou haar thuissituatie de reden zijn. Meer zegt hij niet te weten. De trainer wil er ook geen punt van maken. Dat is privé, vindt hij. „Maar als de immigratie- en naturalisatiedienst IND al zo snel beoordeelt dat Hassan voor een paspoort in aanmerking komt, dan is dat niet voor niets.”