Een zee van hoop: het dagelijks leven kan weer gewoon worden

Iraniërs hopen dat het leven weer normaal wordt, als de economische sancties tegen hun land worden afgezwakt. „We hebben weer toekomst.”

Voor een Iraanse havik zijn het vreselijke tijden. Niet alleen heeft zijn land na 34 jaar van verzet tegen Amerikaans imperialisme een deal gesloten met de aartsvijand, ook moet de Islamitische Republiek zijn nucleaire programma inperken om verdere sancties te voorkomen. „We hadden verwacht dat de Verenigde Staten alle sancties zouden opheffen in ruil voor de concessies die we doen”, zegt Hamid Reza Taraghi, een conservatieve analist. „Nu hebben we verloren.”

Hij is een eenzame stem in een zee van optimisme in Iran, waar mensen jarenlang alleen maar slecht nieuws hoorden: meer sancties, meer inflatie en meer oorlogsdreiging. De deal die het Iraanse onderhandelingsteam gisteren na vijf dagen moeizaam onderhandelen in Genève sloot, wordt vrijwel unaniem met grote opluchting onthaald. „Ik voel me geweldig”, zegt student Sajjad Motaharnia, terwijl hij naar het nieuws over de overeenkomst kijkt. „Opeens voelt het alsof we een toekomst hebben.”

President Rohani, die drie maanden geleden aan de macht kwam, sprak de media gisteren toe in de tuin van zijn kantoor. „Vandaag is het regime van de sancties gebroken”, zei hij. „Ons recht op uraniumverrijking is erkend met dit verdrag.” Om de nieuwe kans te vieren kwam als verrassing een meisje met een roze hoofddoek de tuin inlopen, de dochter van een nucleaire wetenschapper die in 2011 werd vermoord. Rohani nam haar in de armen en kuste haar liefdevol op het voorhoofd. „Leve Iran”, zei de president, die benadrukte dat alle onderdelen van het nucleaire programma gewoon open zouden blijven. Vragen wilde hij niet beantwoorden.

Het verdrag is een eerste stap naar een definitieve oplossing van het al meer dan een decennium durende conflict over het Iraanse nucleaire programma. Waar het Westen Iran ervan verdenkt in het geheim een kernwapen te willen maken, zeggen de Iraniërs juist dat ze slechts nucleaire energie willen produceren. Nadat een deal in 2005 mislukte, groeven de Iraniërs zich in, met president Ahmadinejad die geen mogelijkheid onbenut liet om Israël te schofferen, de Holocaust te ontkennen en Amerika te sarren. De relaties met Groot-Brittannië werden verbroken, het regime van Bashar al-Assad gesteund.

„Rohani en zijn team hebben een pad gebaand naar een betere toekomst”, zegt Farshad Ghorbanour, een analist met banden met de hervormingsbeweging. „Ze weten de deal te verkopen aan de buitenwereld, maar er zitten wel wat haken en ogen aan. We leveren meer in dan we terug krijgen”, zegt hij.

Irans opperste leider, ayatollah Ali Khamenei, keurde de overeenkomst goed, een teken dat haviken met kritiek zich voorlopig moeten inhouden. De geestelijke sprak op 21 maart in een lange toespraak terloops over onderhandelingen met Amerika, een opmerking die weinigen serieus namen.

Gisteren berichtte persbureau Associated Press echter dat beide landen sinds die maand in het geheim met elkaar hebben gesproken in de Perzische Golfstaat Oman om de onderhandelingen die de afgelopen weken plaatsvonden voor te bereiden.

„Het mag duidelijk zijn dat Khamenei de architect van deze deal is”, zegt Amir Mohebbian, een analist die dicht bij de hoogste Iraanse leiders staat. „Deze overeenkomst staat al lang in de steigers. Ayatollah Khamenei heeft Rohani gesteund tijdens de verkiezingen omdat hij de man is die deze lastige onderhandelingen tot een goed einde kan brengen.”

De Iraanse onderhandelaar Mohhamad Javad Zarif, ooit verguisd wegens het mislukken van de nucleaire deal die Iran in 2003 sloot, werd gisteren als een held ontvangen op de luchthaven van Teheran. „Lang leve Zarif, nationale held”, riepen honderden mensen.

„Waar ik ongelukkig over ben op deze verder prachtige dag”, zegt student Motaharnia, „is dat we zo lang hebben moeten lijden wegens slechte beslissingen van onze politici. Tien jaar van mijn leven staan in het teken van hun nucleaire dromen. Nu wil ik zelf leven.”