#geefgul aan de Filippijnen, maar vergeet vooral mijn concert niet

Trijntje Oosterhuis zou voor elke like een euro aan giro 555 overmaken. Ging het haar om de Filippijnen of toch ook een beetje om zichzelf, vraagt Philip Huff.

Een bulldozer aan het werk bij een kolenmijn in Kentucky. 40 procent van de uitstoot van CO2 in de VS komt door kolen. Het is de meest vervuilende energiebron. Foto AFP

En toen ging de mediastorm rondom Trijntje Oosterhuis weer liggen. De zangeres en het jurylid van The Voice of Holland zette vorige week op Facebook een bericht dat ze voor elke ‘like’ op haar pagina een euro zou betalen aan Giro 555 – het rekeningnummer van de Samenwerkende Hulporganisaties. De donaties daar zijn deze dagen bedoeld voor de slachtoffers van de tyfoon Haiyan in de Filippijnen. Diverse blogs pikten het bericht op en voor Trijntje het wist stond de teller op haar pagina op meer dan 200.000 likes. Lees: 2 ton.

Dat was even een dingetje.

Maar: iedereen kon volgens Trijntje natuurlijk begrijpen dat ze dat helaas niet kon betalen. Wel zou ze „gul geven”. „Tenslotte gaat het niet om mij, maar om de slachtoffers van de ramp die hun leven opnieuw moeten opbouwen en de hulpverleners die daarbij helpen.”

Reacties op Oosterhuis’ bericht varieerden van ‘prototype dom blondje’ – tip: Google Trijntje Oosterhuis even – tot ‘mensen met hun opmerkingen doe even normaal man tuurlijk gaat iemand niet meer dan 2 ton sturen doe even normaal’.

Waar niet over werd gesproken is de vraag waarom Trijntje Oosterhuis de behoefte voelde haar donatie aan Giro555 op haar sociale media bekend te maken. Misschien omdat ze hoopte dat dit navolging zou krijgen bij haar vrienden en volgers? Dan blijft de vraag staan waarom ze de donatie koppelde aan het aantal likes dat ze zou krijgen. Gul geven kan toch ook zonder dat anderen bepalen wat gul is? Sterker nog: gul geven kun je zelf het beste bepalen, niemand weet immers de diepte van je portemonnee beter dan jijzelf.

Dus misschien koppelde Trijntje Oosterhuis haar donatie aan het aantal likes omdat het stiekem toch wel een beetje om Trijntje Oosterhuis ging? Dat idee zou stroken met de hash-tags die Trijntje aan het einde van haar bericht plaatste. Ik citeer ze even: ‘#giro555 #like #geefgul #tvoh #ladiesofsoul’.

Eigenlijk gaan alleen ‘Giro555’ en ‘geef gul’ niet over Trijntje of haar producten. De rest ‘like’, ‘tvoh’ en ‘ladiesofsoul’ wel. De hashtag ‘#tvoh’ spreekt voor zich. Ladies of Soul is een zangcollectief waar Trijntje toe behoort. De eerste resultatenpagina op Google levert voornamelijk links op naar hun concerten in de Ziggo Dome, aankomende februari. Wat heeft dat met de Filippijnen te maken, kun je je afvragen. Hetzelfde geldt voor The Voice of Holland.

Daarom was het zo teleurstellend dat de Samenwerkende Hulporganisaties eind vorige week lieten weten sympathie te hebben voor de „ontzettend mooie geste” van Oosterhuis. „Ik geloof dat haar actie heel mooi bedoeld was, maar dat het resultaat wat overweldigend voor haarzelf was”, zei SHO-actievoorzitter Henri Van Eeghen.

Ja, wellicht was de actie van Trijntje Oosterhuis mooi bedoeld. Dat wil ik ook nog wel geloven. Maar hij was vooral heel lelijk vormgegeven. Oosterhuis’ oproep was een typisch voorbeeld van bad judgment – of doorgeslagen marketingdenken, zo je wilt. Dat moet je kunnen benoemen, de hoop uitspreken het gedrag aan te passen en daarna weer doorgaan. Je moet niet zeggen dat ‘iedereen’ ‘natuurlijk’ begrijpt dat je dat niet kunt ‘betalen’.

Of wel natuurlijk, want zo leid je wederom de aandacht af van het echte probleem – en dit keer met goede gevolgen voor jezelf.

Een vriendin van mij werd onlangs gevraagd mee te doen aan de televisie-inzamelingsactie voor Giro 555. Een avond lang als Bekende Nederlander de telefoon opnemen. Ze weigerde. Ik vond dat een tikkeltje overdreven. Het was niet zo dat ze aan het einde van het gesprek de mensen nog een kaartje aanbood voor haar voorstelling. „Maar dat doe ik wel”, zei ze, „door daar alleen al te zitten.”

Misschien.

Uiteraard bestaat er voor Bekende Nederlanders een spanningsveld tussen het inzetten van hun roem om aandacht te vragen voor goede doelen en het eigenbelang. Dat spanningsveld bestaat uit meerdere factoren: het publieke imago, het goede doel, de wijze van de oproep, en het product dat je ondertussen verkoopt – alsook de wijze waarop. Gordon die meedoet aan een ‘Stop Racisme’-campagne? Moeilijk in de markt te zetten. Henk Westbroek die anti- alcoholliedjes inzingt voor NIX18? Hoogst onverstandig. En Trijntje die zo concreet een concert plugt terwijl ze aandacht vraagt voor de Filippijnen? Verkeerd om.

Gerard Reve stelde al dat elke kunstenaar een winkel heeft. En die kunstenaar moet zorgen dat dat winkeltje loopt. Hoe je de promotie voor de winkel doet hangt, uiteraard, af van de inzet. Maar heeft ook te maken met smaak. En de diepte van je portemonnee.

De blunder van Oosterhuis heeft niets te maken met het niet kunnen betalen van het door haar ‘beloofde’ bedrag. De blunder van Oosterhuis ligt op een ander vlak, het meest lastige van allemaal: het vlak van de subtiliteit. Als je iets van iemand nodig hebt, is er namelijk altijd een beste manier om dat te vragen. Dat was dit – op deze manier – overduidelijk niet. Maar het voordeel van publiekelijk zo iets verkeerd doen, is dan wel weer dat iedereen er iets van kan opsteken.